ՄԻՊ-ը՝ պացիենտի առողջությանը սպառնացող վտանգների մասին

Հայաստանի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպանի նախաձեռնությամբ Եվրոպայի Խորհրդի հետ առաջին անգամ ԵԽ տարածքում իրականացվելու է կենսաբժշկության ոլորտում մարդու իրավունքների պաշտպանության ծրագիր, որի նպատակն է բարձրացնել հանրային իրազեկվածությունը կենսաբանության եւ բժշկության ոլորտում մարդու իրավունքների չափանիշների վերաբերյալ, ամրապնդել փաստաբանների, բժիշկների, պետական մարմինների կարողություններն այդ չափանիշները կիրառելու ոլորտում, ապահովել մեր երկրում կենսաբանության ու բժշկության ոլորտում Օվիեդոյի կոնվենցիայով նախատեսված կարգավորումների կիրառումը։

Ինչու՞ հենց հիմա առաջացավ այս քննարկման կարիքը. խնդիրը կորոնավիրուսն է կամ բուժման շուրջ ծավալվող իրադարձություններն էին (հիշեցնենք, որ կորոնավիրուսի բուժման ընթացում կիրառվող դեղորայքի շուրջ խնդիրները բազում էին):

Առողջապահության ոլորտի մի շարք մասնագետներ պնդում էին, որ պացիենտների վրա դեղորայքային փորձարկումներ են եղել, որի արդյունքում էլ նկատվել են առողջական խնդիրներ: Հիմանկանում շրջանառվում էր «պլակվինիլ» դեղի անունը: Հետագայում էլ առողջապահության նախարարությունը հայտարարեց, որ դեղի կիրռումը պետք է լինի միայն պացենտի համաձայնությամբ: Դրանից հետո էլ ի հայտ եկան հայտարարություններ, որ կորոնավիրուսային բուժում ստանացողները ինչ-որ թղթեր էին ստորագրում, որն էլ հավանաբար դեղորայք ստանալու համաձայնության նշան էր:

Մարդու իրավունքների պաշտպան Արաման Թաթոյանը իր խոսքում մասնավորպես նշել էր.

«Հայաստանում խնդիրներ են առկա պացիենտների անձնական տվյալների պաշտպանության ոլորտում։ Մենք խնդիրներ ենք արձանագրել ինչպես հոգեբուժարաններում, այնպես էլ ՔԿՀ-ներում բժշկական ծառայությունների պատշաճ հասանելիության հարցում։ Մասնավորապես հոգեբուժարաններում առկա են դեպքեր, երբ պացիենտները բուժման համար իրազեկված համաձայնություն չեն ներկայացնում եւ պատշաճ չեն տեղեկացվում իրենց իրավունքների վերաբերյալ։ Քրեակատարողական հիմնարկներում բուժծառայությունների պատշաճ մատուցման հարցում առկա են խնդիրներ՝ սկսած բուժսարքավորումների բացակայությունից, վերջացրած շենքային պայմաններով ու անձնական տվյալների պաշտպանության ոլորտի խնդիրներով։ Սեռով պայմանավորված` հղիության արհեստական ընդհատումներն ու բուժծառայությունների անհասանելիությունը հատկապես մարզերում ևս խոչընդոտներ են ստեղծում մարդկանց առողջության պահպանման համար»:

Պացենտների անձնական տվյալերի պաշտպանության առկա խնդիրները ոլորտի քննադատները կապում են նոր գործի դրվող էլեկտրոնային առողջապահության ԱՐՄԵԴ համակարգի հետ. այդպես մեկ այլ հիվանդություն բուժող բժիշկը տեսնում է, թե իր պացենտը նախկինում ինչ բուժում էր ստացել և ինչ առողջական խնդիրներ է ունեցել:
Հոգեբուժական հաստատություններում խնդիրենրի մասին վկայում են միայն մահվան թվերը: 2020թ-ին գրանցվել է մահվան 22 դեպք:

ՄԻՊ Արման Թաթոյանը նաև խոսել է մարզային առողջապահության առակա խնդիրներից: Ի՞նչպես զարգացնել և հասանելի դարձնել այն պարագոյում, երբ մեկ տարվա ընթացքում դադարեցվեց առնվազն 10 բուժկենտրոնների ֆինասավորումը: Պաշտպանը ծրագրի շրջանակում կարեւորեց նաեւ բուժաշխատողների դերի բարձրացումը, աշխատանքի արժանապատիվ պայմանների ու սոցիալական երաշխիքների ամրագրումը։ Կարիքն իսկապես կա, քանի որ նոր Հայաստանում գիտությունների թեկանծուին բանվորի կամ տեխնիկի հաստիք են առաջարկում կամ էլ առաջարկում են «պասլատ» անել ըմբոստներին: Մարդու իրավունքների պաշտպանը եւ Եվրոպայի Խորհրդի գրասենյակը ծրագիրն իրականացնելու են 2020-2022 թվականներին։ Ծրագիրն իրականցնելու և կայնքի կոչելու որոշումը իդելական է, իսկ արդյունքներ կունենա՞նք…

Աննա Ավետիսյան

Pressmedia.am