Բարև, մենք Բրյուսելից ենք. ինչու է ԵՄ-ն ակտիվացել Անդրկովկասում

Փնտրում եք բարձր վարձատրվող աշխատանք՝ սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ

2020 թվականի նոյեմբերին Ռուսաստանը Հայաստանին և Ադրբեջանին բերեց բանակցային սեղանի շուրջ՝ ստորագրելու ռազմական գործողությունների դադարեցման համաձայնագիրը։ Այն ժամանակ միակ ուժը, որին թույլատրվում էր ներկա գտնվել  Ղարաբաղում՝ ռուս խաղաղապահներն էին։ Միևնույն ժամանակ, Թուրքիան առաջին անգամ մրցակցություն հայտարարեց Մոսկվային։ Բայց, ինչպես ցույց տվեց պրակտիկան, սպառնալիքն ամենևին էլ չի գալիս Թուրքիայից, այլ Եվրամիությունից, որը դանդաղ, բայց հաստատապես այլընտրանքային հարթակ է ձևավորում Մոսկվային, թեև սկզբում ռուս դիվանագետները դրան հանգիստ արձագանքեցին, քանի որ եվրոպացիները 2018թ. նրանց կարծիքով, այդքան խորը պատկերացում չունեն տարածաշրջանի մասին, որպեսզի լուծեն նման բարդ խնդիրներ։

Պրահայի գագաթնաժողովը, որին մասնակցում էին և՛ եվրոպացի առաջնորդները, և՛ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ապացուցեց, որ Եվրամիությունը դեռևս ի վիճակի է կոտրել Ռուսաստանի մենաշնորհը տարածաշրջանի վրա,թեկուզ քաղաքացիական դիտորդական առաքելության հաշվին։

Հայաստանը համաձայնել է աջակցել ԵՄ քաղաքացիական առաքելությանը Ադրբեջանի հետ սահմանին։ Ադրբեջանը համաձայնել է համագործակցել նշված առաքելության հետ այնքանով, որքանով դա կվերաբերի իրեն։ Առաքելությունն իր աշխատանքը կսկսի հոկտեմբերին՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով։ Առաքելության նպատակն է լինելու վստահություն ստեղծել և օգնել սահմանային հանձնաժողովներին իրենց զեկույցների միջոցով, ասվում է Նիկոլ Փաշինյանի, Իլհամ Ալիևի, ինչպես նաև Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի և Եվրոպական խորհրդի ղեկավար Շառլ Միշելի բանակցություններից հետո։

Այս առումով՝ հստակ ակնարկ, որ երկու ամսվա արդյունքներով ինչ-որ բան պետք է լինի։ Ինչպես ակնկալում էին Ադրբեջանում՝ խաղաղության պայմանագրի կնքում:

Մի քանի օր առաջ ՀԱՊԿ (Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպություն) քարտուղարությունում քննարկվում էր Հայաստանում դիտորդական առաքելություն տեղակայելու հնարավորությունը, սակայն այժմ նման առաքելությունը հարցականի տակ է։ Եվրամիությունը նաև հաշվում է իր տարածքում հայ-ադրբեջանական հակամարտության վերաբերյալ հանդիպումները։ Միայն այս տարի Փաշինյանն ու Ալիևը երեք անգամ եղել են Բրյուսելում, իսկ հիմա Պրահայում են հանդիպել։ Իսկ երկու երկրների արտգործնախարարները նոր են հանդիպել Ժնևում, իսկ մինչ այդ՝ Թբիլիսիում։

Այն հանձնաժողովների աշխատանքը, որոնք զբաղվում են տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակմամբ և պատրաստվում են Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև սահմանի սահմանազատմանը, այժմ ավելի շատ կախված է Ռուսաստանից։ Կապի ապաշրջափակման հարցը պաշտոնապես հանձնարարված է ՌԴ փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկին, իսկ հաղորդակցությունները հետագայում պետք է հսկվեն Ռուսաստանի ԱԴԾ սահմանային ծառայության կողմից։

Մոսկվան ԵՄ նախաձեռնություններն անվանում է «ոչ այնքան հավասարակշռված»։

«Ինչ վերաբերում է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության համաձայնագրին առնչվող արևմտյան մոտեցումներին, ապա, մեր կարծիքով, դրանք այնքան էլ հավասարակշռված չեն թվում, և ես նույնիսկ չեմ ուզում խոսել արևմտյան որոշ միջնորդների դերի մասին, քանի որ դրանք անհնար է անվանել խաղաղություն միջնորդներ»,- ասել է ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան:

Նա հավելել է. «Մեր համապարփակ առաջարկները (խաղաղության պայմանագրի վերաբերյալ) ներկայացվել են Բաքվին և Երևանին։ Ինչպես արդեն տեղեկացրել ենք, ՌԴ ԱԳ նախարարի հատուկ ներկայացուցիչ Իգոր Խովաևը մի շարք այցեր է կատարել տարածաշրջան՝ այս թեմայով խորհրդակցությունների համար»։

«Մենք հասկանում ենք, որ աշխարհաքաղաքականությունը ենթադրում է նաև խաղի, մանևրելու տարր, բայց մենք դեմ ենք աշխարհաքաղաքական ինտրիգներին, որոնք հանգեցնում են իրավիճակի վտանգավոր խաթարման»,- եզրափակել է Մոսկվան։

Խաղաղության պայմանագրի Մոսկվայի առաջարկները պաշտոնապես չեն հրապարակվել, բայց միևնույն ժամանակ մեծ գաղտնիք չեն՝ դրանք բացահայտվել են ինչպես հայկական մամուլում, այնպես էլ, օրինակ, ՌԲԿ-ում։ Պնդվում է, որ այս փաստաթղթի ամենահետաքրքիր և կարևոր կետը 15-րդն է, թեև առաջին 14-ի բովանդակությունը գրեթե չի քննարկվում։ 15-րդ կետի էությունն այն է, որ Ղարաբաղի կարգավիճակը հանված է փակագծերից և կքննարկվի ապագայում, ինչը հարիր չէ Բաքվին։ 

Հայաստանն իր հերթին դժկամությամբ համաձայն է այս մոտեցմանը: Հենց Պրահայի հանդիպման ժամանակ կողմերը «վերահաստատեցին իրենց հավատարմությունը ՄԱԿ-ի կանոնադրությանը և Ալմա-Աթայի 1991 թվականի հռչակագրին, որոնց միջոցով երկու կողմերը «ճանաչում են միմյանց տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնիշխանությունը»: Հարկ է հիշել նաև «Հայկական ժամանակ» թերթի այն հրապարակումը, որտեղ Նիկոլ Փաշինյանը ժամանակին եղել է գլխավոր խմբագիր և ընտանիքի անդամների միջոցով վերահսկում է այն։ «Ռուսաստանին անհրաժեշտ է Լեռնային Ղարաբաղի չլուծված հարցը, այսինքն՝ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը չլուծված մնալու համար, որպես լծակ՝ ազդելու և՛ Հայաստանի, և՛ Ադրբեջանի վրա»,- ասվում է այնտեղ, ինչը ակնհայտորեն Մոսկվային ուղղված հաճոյախոսություն չի թվում։

Աղբյուր

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Pressmedia.am կայքը