Ինչպես չդառնալ ապատեղեկատվության «զոհ» կամ «տարածող»
BlogԱրման Հայրապետյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.
Երեկվա ֆեյք էջի կողմից տեղադրված նկարի տարածումը, թե իբր «Երևան սիթի» սուպերմարկետների ցանցում Զինվորների համար նախատեսված խտացրած կաթ են վաճառում ևս մեկ անգամ ապացուցեց, որ մեր հասարակությունը շատ հեշտ է մանիպուլացիայի ենթարկվում և, որ մի քանի կոնկրետ կետերի խփելով, շատ հանգիստ կարելի է շատերին ստիպել ոչ միայն հավատալ, այլ նաև տարածել ապատեղեկատվությունը:
Դրա համար կփորձեմ կիսվել իմ փորձով, թե ինչպես կարելի է խուսափել ապատեղեկատվության «զոհ» կամ «տարածող» դառնալուց:
Նրանք, ում ուղղակի առիթ է պետք աջուձախ հայհոյելու ու «ERKIRY ERKIR CHI» գրելու համար, կարող են իրենց նեղություն չտալ և շարունակությունը չկարդալ:
Մի քանի տարի առաջ կայքերից մեկում «հոդված» հայտնվեց որպես «Օտար Ամայի ճամփեքի վրա» հաղորդաշարի հաղորդավար Ռաֆայել Հովհաննիսյանի կողմից գրված գրառում: Մեղմ ասած գրառումը սվիններով ընդունվեց, բոլորը սկսեցին ամենավերջին բառերով վիրավորել Ռաֆայելին: Ես մի քնաի հարց ուղղեցի Ռաֆայելին, բավական կոպիտ ձևով շարադրած: Հետո պարզվեց, որ իր անունով ֆեյսբուքյան էջ է բացվել և այդ էջում էլ գրվել է գրառումը, ինչի հետ Ռաֆայելն ընդհանրապես կապ չուներ: Ու չնայած ես իմ մեկնաբանությունը ջնջեցի դա իմանալուն պես, բայց հասկացա, որ խայծը կուլ տվողների մեջ ես էլ եմ եղել ու իմ էջում ներողություն խնդրեցի, անկախ նրանից, Ռաֆայելն իմ մեկնաբանությունը կարդացել էր թե ոչ:
Դա եղավ առաջին ու վերջին դեպքը: Դրանից հետո ամեն «նյութ» կարդալուց կամ նայելուց հետո, մինչև արտահայտվելը, մի հատ վերլուծում եմ կարդացածս:
Եվ այսպես, ինչպե՞ս եմ ես տարանջատում ապատեղեկատվությունը տեղեկատվությունից;)
Ցանկացած նյութ կարդալիս, անկախ նրանից թե ինչ է դրանում գրված և ում հայհոյելու կամ սատկացնելու ցանկություն է առաջացնում, ստուգում եմ նյութի սկզբնաղբյուրը: Եթե դա կայք է, ապա կաարդում եմ մյուս նյութերը, հասկանում «ում օգտին է աշխատում», եթե ֆեյսբուքյան օգտատեր է` ուսումնասիրում եմ էջը, էջում եղած գրառումներն ու նկարները:) Հաճախ դա բավական է լինում հասկանալու համար նյութի հավաստի լինել կամ չլինելը:
Հետո մանրակրկիտ ուսումնասիրում եմ նյութը, ուշադրություն դարձնելով «մանրուքներին»: Ասենք եթե գրված է, որ նորակոչիկներ տեղափոխող ավտոբուսը կողաշրջվել է և 60 զինվորի տեղափոխել են հիվանդանոց, ուրեմն արդեն վստահ կարող եմ լինել, որ ապատեղեկատվություն է, 60 և ավելի մարդ տեղափոխող ավտոբուսներ մեր ՊՆ-ն չունի, համենայն դեպս նորակոչիկներ տեղափոխող: Կամ եթե գրված է, որ Շառլ Ազնավուրը հարցազրույց է տվել թուրքական եսիմոր ամսագրին ու ասել, որ իր մայրը կիսով չափ թուրք է, գուգլով փնտրում եմ այդ ամսագրի Շառլի հետ հարցազրույցը կամ այլ հոդվածներ դրա մասին: Մինչև բորբոքվել ու մտքին եկածը գրելը, կամ առավել ևս ինչ-որ էշություն տարածելը, ես առնվազն ստուգում եմ դրա հավանական և հավաստի լինելը:
Շարունակելի...