Երբ լռությունն ու մեղադրանքը դառնում են գործոն. Արա Աբրահամյանի մտահոգիչ արձագանքը Արեգ Շչեպիխինի գործին

Հեղինակ՝ Գոհար Ավետյան

PressMedia.am

Մոսկվայում տեղի ունեցած հայ բլոգեր Արեգ Շչեպիխինի առևանգումը, խոշտանգումը և դրան հաջորդած քաղաքական ու հասարակական արձագանքները նոր լույսի տակ են դնում ազգային կառույցների՝ մասնավորապես Ռուսաստանի հայերի միության (ՌՀՄ) ղեկավարության դերը նման ճգնաժամային իրավիճակներում։ Իսկ երբ այս կառույցը ղեկավարում է Արա Աբրահամյանը՝ հասարակական և բիզնես շրջանակներում ճանաչված անձ, նրա լռությունը կամ նույնիսկ դիրքորոշումը կարող է ազդել ողջ համայնքի պատկերացման և արժեհամակարգի վրա։

Շչեպիխինի գործը՝ բացահայտ բռնության և ապօրինության օրինակ

Հունիսի 3-ին Մոսկվայի Յարոսլավսկի կայարանից առևանգված Արեգ Շչեպիխինը հայտնվել էր չեչեն ուժայինների թիրախում՝ իր ուղիղ եթերում հնչեցրած կոշտ քննադատությունների համար՝ ուղղված չեչեններին և իսլամին։ Բացահայտ ապօրինությամբ՝ նրան բռնի կերպով նստեցրել էին բեռնախցիկ, դուրս տարել քաղաքից, ենթարկել բռնության, այդ թվում՝ ծեծի և ատրճանակի կոթով խփելով՝ վնասել լսողական օրգանները։

Չեչնիան, խուսափելով առևանգման մեղադրանքներից, հայտարարեց, թե Շչեպիխինը «օրինական կարգով» կալանավորվել է՝ ազգին և կրոնին վիրավորելու հիմքով։ Բայց նույնիսկ այդ դեպքում հարցը մնում է բաց՝ ինչու պետք է կարծիքի արտահայտման համար մի մարդ հայտնվի ապօրինաբար բերման ենթարկվածների, այնուհետև խոշտանգվածների ցուցակում։ Եվ կարո՞ղ է արդյոք որևէ արդարացում լինել խոշտանգման և առևանգման համար։

Արա Աբրահամյանի արձագանքը՝ վտանգավոր նախադեպ

Սա այն պահն էր, երբ կարելի էր ակնկալել, որ ՌՀՄ ղեկավարությունը հանդես կգա գոնե հումանիտար գնահատականով՝ մտահոգություն հայտնելով Հայաստանի և Ռուսաստանի քաղաքացու կյանքի, արժանապատվության և իրավունքների խախտման կապակցությամբ։ Փոխարենը, Արա Աբրահամյանը հանդես եկավ հակիրճ ու անսպասելի հայտարարությամբ՝ անվանելով Շչեպիխինին «հոգեպես անառողջ» մարդ և փաստացի արդարացնելով չեչեն ուժայինների գործողությունները։

«Ակնհայտ է, որ Շչեպիխինը հոգեպես անառողջ է և բուժման կարիք ունի», — հայտարարել է Աբրահամյանը։

Այս հայտարարությունը ոչ միայն անգործության ակտ էր, այլ դարձավ բացահայտ հակաքաղաքացիական կեցվածքի օրինակ։ Երբ համայնքային ղեկավարն առաջին հերթին մեղադրում է իր իսկ հայրենակցին, որը ենթարկվել է բռնության, ապա դա հղի է մի քանի վտանգավոր հետևանքով՝

- Արդարացվում է ուժի կիրառումը՝ ազատ արտահայտման իրավունքի դեմ։
- Իրավական համակարգը շրջանցող մեթոդները՝ խոշտանգումը, դառնում են լռությամբ լեգիտիմացված։
- Հայ համայնքը մնում է անպաշտպան՝ անգամ իր կառույցների ղեկավարների աչքում։

Այս դեպքում Աբրահամյանի հայտարարությունն արդեն զուտ անհատական կարծիք չէ, այլ պաշտոնական դիրքորոշում՝ արտահայտված մի կառույցի անունից, որը կոչված է պաշտպանելու հայերի շահերը Ռուսաստանում։

Արա Աբրահամյանը՝ կապիտալի և իշխանության պաշտպան, բայց ոչ՝ մարդու

Աբրահամյանը տարիներ շարունակ ներկայացվել է որպես ազգային առաջնորդ, միջնորդ պետական և համայնքային շահերի միջև։ Բայց նրա գործելաոճը, հատկապես վերջին տարիներին, խոսում է մեկ այլ իրողության մասին։ Շչեպիխինի գործը՝ իր ողջ դաժանությամբ, չէր կարող վերածվել այսպիսի անտարբերության առանց խորքային արժեքային մերկացման։

Հասարակական գործչի լռությունը երբեմն ավելի բարձր է խոսում, քան նրա խոսքը։ Բայց երբ այդ խոսքը ոչ թե լռություն է, այլ անմիջական մեղադրանք զոհի հասցեին՝ մենք գործ ունենք ոչ միայն բարոյական սխալի, այլ քաղաքական դիրքորոշման հետ։ Եվ այդ դիրքորոշումը վտանգավոր է ամբողջ համայնքի համար։

Պատասխանատվություն՝ ոչ միայն առ Շչեպիխին, այլ առ ողջ համայնք

Այսօր, երբ աշխարհը պայքարում է խոսքի ազատության, մարդու արժանապատվության և ազգային ինքնության պահպանման համար, հայ համայնքի ղեկավարի՝ զոհին մեղադրող խոսքը հնչում է անհամատեղելի ժամանակի և արժեքների հետ։ Այդպիսի արձագանքը պետք է դառնա քննարկման, քննադատության և վերանայման առարկա։

Արեգ Շչեպիխինի գործը վաղուց դուրս է եկել նրա անհատական վարքի սահմաններից։ Այժմ հարցը վերաբերում է մեզ բոլորիս՝ արդյոք պատրաստ ենք թույլ տալ, որ բռնությունը, լռությունն ու ներքին սապաշներով ազգային ինքնության ոտնահարումը վերածվեն նորմայի։

Արա Աբրահամյանի այս պահվածքը պահանջում է ոչ միայն քննադատություն, այլ նաև իր պատասխանատվության քննարկում՝ որպես ազգային կառույցի ղեկավարի, որն այս պահին դադարել է ներկայացնել իր համայնքը։