«Մեր Ձևով» շարժումը՝ նոր հասարակական վերելքի խորհրդանիշ

«Մեր Ձևով» շարժման շուրջ ձևավորվող լայն համախմբումը վերածվում է մի գործընթացի, որն արդեն անցնում է սովորական քաղաքական նախաձեռնության սահմաններից։ Ինն հազար կամավորների միանալը ոչ միայն թվի աճ է, այլ հասարակական տրամադրությունների որակական փոփոխություն․ մարդիկ քայլ են անում հօգուտ նոր համախմբման, հօգուտ նախաձեռնության, որն առաջարկում է իրական լուծումներ և իր շուրջ ձևավորում վստահության միջավայր։ Երբ ընդամենը հինգ օրում շարժմանը միանում է մեկ հազար նոր քաղաքացի, դա խոսում է ոչ թե հուզական ալիքի, այլ մոտիվացված և նպատակային ընտրության մասին՝ փոխել իրողությունները, այլ ոչ թե համակերպվել դրանց հետ։

Շարժման՝ Արցախից տեղահանված քաղաքացիներին ուղղված օգնության նախաձեռնությունը Երևանում բացված արցախյան գրասենյակի միջոցով լուրջ քաղաքական և հասարակական ուղերձ ունի։ Այն հստակ ասում է՝ պետությունն այսօր պարտական է իր քաղաքացիներին, իսկ եթե իշխանությունը չի կատարում այդ պարտքը, ապա հանրությունն ինքն է ստեղծում անհրաժեշտ կառույցները՝ մարդկանց պաշտպանելու, խնդիրները լուծելու և նրանց իրավունքները պաշտպանելու համար։ Անվճար իրավաբանական աջակցությունը այստեղ ուղղակի ծառայություն չէ․ այն պետական անգործության դատապարտում է։

Ավելին, իշխանական համակարգի ներսում ձևավորված վակուումը, որն արդեն նկատում են նույնիսկ երկրի արտաքին գործընկերները, «Մեր Ձևով» շարժման նկատմամբ հետաքրքրության աճի պատճառներից մեկն է։ Փաշինյանի կողմից կազմակերպված «Աղոթքի նախաճաշի» հյուրերն ավելի հետաքրքրված էին ոչ թե կառավարող ուժի հնացած օրակարգով, այլ նոր շարժման ներկայացրած իրական խնդիրներով ու առաջարկություններով։ Արդյունքում՝ ԱՄՆ պատվիրակությունը նախընտրեց հանդիպել ոչ թե իշխանության ներկայացուցիչների, այլ շարժման համակարգող Նարեկ Կարապետյանի հետ։

Կարապետյանի հանդիպումը ԱՄՆ Միջազգային կրոնական ազատության հանձնաժողովի փոխնախագահ Ասիֆ Մահմուդիի և Քրիստոնեական համերաշխության միջազգային կազմակերպության ներկայացուցիչ Ջոն Այբների հետ կարևոր ճեղքում էր՝ ցույց տալու համար, որ Հայաստանում ժողովրդավարության հետ կապված խնդիրները կրում են համակարգային բնույթ։ Հայկական իրականության ներկայացումը, իրավական ու քաղաքական ճնշումների փաստերի քննարկումը և ժողովրդավարական գործընթացների խեղաթյուրմամբ պայմանավորված մտահոգությունները միջազգային գործընկերների համար դարձան հստակ ազդակ՝ հասկանալու, թե ինչպիսի վտանգավոր ուղղությամբ է տարվում երկրի զարգացումը։

Շարժման գործունեությունը հաստատուն կերպով ընդլայնվում է նաև մարզերում։ Նոյեմբերի 26-ի աշխատանքային այցը Ստեփանավան համայնք բնութագրական օրինակ է՝ թե՛ ժողովրդական ներգրավման, թե՛ կոնկրետ գործերի առումով։ Գյուլագարակ գյուղում տեղի ունեցած հանդիպումներն ու քննարկումները ցույց տվեցին, որ շարժման առաջարկած գաղափարները հնարավորություն են տալիս մարդկանց խոսել իրենց համայնքների զարգացման, գյուղատնտեսական և տուրիստական ներուժի մասին՝ ոչ թե վերացական մակարդակով, այլ կոնկրետ ծրագրերի ու քայլերի համատեքստում։

Ստեփանավանում բացված շարժման նոր գրասենյակը ոչ միայն և ոչ այնքան վարչական միավոր է, որքան համախմբման ու փոխօգնության հարթակ։ Այն ստացել է իր առաջին այցելուներին հենց բացման օրը, և դա արդեն իսկ վկայում է, որ մարդիկ սպասում էին նման կենտրոնի, սպասում էին իրական շփման, ոչ թե վերևից պարտադրած քարոզչության։ Սուրբ Սարգիս եկեղեցի այցը, քաղաքի հետ զրույցները, քաղաքացիների հարցերին տրված պարզ ու ուղիղ պատասխանները ցույց տվեցին շարժման առանցքային տարբերությունը իշխանական համակարգից․ մարդիկ ձգտում են ոչ թե ցուցադրական հանդիպումների, այլ անկեղծ ու բովանդակալից հաղորդակցության։

Ագարակ գյուղում շարժման անդամների հանդիպումները դարձան այս այցի տրամաբանական եզրակետը։ Գյուղացիներին մոտիկից լսելը, նրանց խնդիրների մասին անթաքույց խոսելը, նրանց առօրյա հարցերին անմիջապես արձագանքելը հաստատեցին այն տեսլականը, որ «Մեր Ձևով» շարժումը չի կառուցում հարաբերություններ վերևից վար, այլ՝ համայնքից դեպի շարժում։ Դա է ժողովրդական շարժման ուժը։

Այս ամենը միասին ցույց է տալիս, որ «Մեր Ձևով» շարժումը ձևավորվում է ոչ թե որպես հերթական քաղաքական ուժ, այլ որպես լայն հասարակական պահանջի կրող։ Այն պայմանավորված չէ պաշտոնական ամբիոններով, իշխանական հովանավորությամբ կամ վարչական ռեսուրսով։ Այն ձևավորվում է մարդկանց մեջ՝ այնտեղ, որտեղ ավարտվում է իշխանության վստահելիությունը և սկսվում է քաղաքացիների ինքնակազմակերպումը։

Երբ ժողովուրդը նախաձեռնում է նոր քաղաքական իրականություն, այդ գործընթացը այլևս չի դադարում։ «Մեր Ձևով» շարժումն այսօր հենց այդ ճանապարհին է՝ հենված վստահության, բաց խոսքի, իրական լուծումների և հասարակական նոր վստահության վերականգնման վրա։