«Որքան ընտրություններին մասնակցությունը մեծ լինի, այնքան Նիկոլ Փաշինյանի վերընտրվելու շանսերը քչանալու են». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Օրերս քննարկված թեմաներից ամենակարևորներից մեկը դարձավ Նիկոլ Փաշինյանի և Վլադիմիր Պուտինի հանդիպումը, որի ժամանակ հնչեցին կոշտ դիտարկումներ։ Հանդիպմանը հաջորդեցին նաև Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկի սուր դիտարկումները Հայաստանի՝ ԵՄ հնարավոր անդամակցության և այլ հարցերի վերաբերյալ։ Քաղտեխնոլոգ Վիգեն Հակոբյանը հիշեցնում է՝ պաշտոնապես հայտարարվեց, որ Փաշինյանն է այս հանդիպման նախաձեռնողը։ «Հենց Փաշինյանը դրա մասին հայտարարեց, նույնիսկ զարմանում էր՝ բա ո՞վ պետք է նախաձեռնի և այլն։ Բայց հանդիպման ամենասկզբում՝ ողջույնից հետո, Պուտինի հնչեցրած առաջին միտքն էր՝ շնորհակալ եմ, որ ընդունել եք մեր հրավերը։ Դրանից հետո Պուտինը միանգամից անցավ օրակարգը թելադրելուն։ Ընդունված է ասել, որ սա Նիկոլ Փաշինյանի նախաձեռնությունն էր, բայց Պուտինը, փաստորեն, իր արտահայտած առաջին մտքով ցույց տվեց հակառակը։ Կարծում եմ՝ սա ոչ միայն Նիկոլ Փաշինյանի նախաձեռնությունն էր, այլ, ամենայն հավանականությամբ, օրակարգն այնքան էր «եփվել», որ ժամանակն էր Նիկոլ Փաշինյանին «пригласить на ковёр»՝ պաշտոնապես նախաձեռնությունը թողնելով իբր Փաշինյանին։ Վերջերս էլ նման մի հանդիպում տեսանք, երբ Զելենսկին Վաշինգտոնում՝ Սպիտակ տանը, հանդիպում էր Թրամփի հետ։ Դրա ընթացքում, իհարկե, այլ բառապաշարով՝ քիչ դիվանագիտական, նույնիսկ քիչ քաղաքական վարքագծով, Թրամփը Զելենսկուն, ըստ էության, նույն օրը գցեց՝ ցույց տալով իր տեղը։ Այն ժամանակ Զելենսկուն նույնիսկ նախատեսված ճաշը չմատուցեցին, իսկ Փաշինյանին երեկոյան ժամը 7-ին ընթրիք մատուցեցին։ Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը բազմաթիվ նման նյուանսներով էր լի»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Հակոբյանը։

Քաղտեխնոլոգն ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ շատ բաց քննարկում տեղի ունեցավ։ «Սովորաբար պաշտոնական մասը տևում է հինգ-վեց րոպե, քաղաքավարի, պրոտոկոլային հայտարարություններ են հնչում, և շփումն ավարտվում է։ Այստեղ ամեն ինչ արվեց, որպեսզի հրապարակային մեսիջներ ուղարկվեն։ Պուտինը զրույցը սկսեց ոչ թե դրական դիտարկումներից, որ շատ լավ են մեր գործերն իրար հետ, դինամիկան լավն է, միշտ իրար շատ լավ ենք հասկանում, անընդհատ հանդիպում ենք և այլն, այլ միանգամից սկսեց ընտրության թեմայից։ Երբ ասաց, որ Հայաստանում ընտրական գործընթացներ են սկսվում, նույն պահին տեսախցիկը ֆիքսեց, որ Փաշինյանը միանգամից գլուխը թեքեց դեպի հայկական պատվիրակությունը բոլորիս հայտնի դեմքով, թե սկսվեց, ասում էի, չէ, որ դրա մասին է խոսելու։ Այս հանդիպման ժամանակ շատ կարևոր էր ժեստերի, դեմքերի լեզուն։ Պուտինը հույս հայտնեց, որ ընտրական գործընթացները չեն ազդի հայռուսական հարաբերությունների վրա, եթե այլ կերպ ձևակերպենք՝ հույս ունեմ, որ այնքան խելք կունենաք, որ ընտրական տրամաբանությունից ելնելով՝ այն աստիճանի հիմարություններ չեք անի, որպեսզի վերջնականապես անշրջելի դարձնեք հայ-ռուսական հարաբերությունները։ Իսկ հետո ՌԴ նախագահը բացեց բոլոր ցավոտ կետերը։ Դրանք են՝ էներգետիկան, ԵԱՏՄ շուկան, նշեց, որ տասնապատիկ աճ կար ԵԱՏՄ երկրների հետ առևտրաշրջանառության ոլորտում, հիմա այն երկու անգամ կրճատվել է, ինչպես հետո Օվերչուկն ակնարկեց, դա եղավ միայն այն խոսակցությունների ֆոնին, որ Հայաստանը դուրս է գալու ԵԱՏՄ-ից ու ՀԱՊԿ-ից։ Պուտինը փաստեց, որ կան հսկայական խնդիրներ, և դրանք կլինեն, եթե ապագա իշխանությունը շարունակի նույն գծով գնալ՝ փորձելով նստել բոլոր աթոռների վրա և Ռուսաստանի հաշվին հեղինակություն ձեռք բերել։ Ռուսաստանի համար ամենացավոտ թեմաներից մեկն է՝ ո՞վ է հանձնել Արցախը։ Հստակ շեշտվեց, թե ով է ճանաչել Արցախն Ադրբեջանի կազմում։ Ասվեց, իհարկե, այն միտքը, որ հայ-ռուսական հարաբերություններում ներկայիս խնդիրները չլինելու և հակառուսական կուրսը չշարունակելու լավագույն երաշխավորն այն է, որ Հայաստանի ներկայիս իշխանությունը չշարունակի պաշտոնավարել։ Երաշխավորները կլինեն նրանք, ովքեր կոչվում են Ռուսաստանի բարեկամներ, որոնց հնարավորինս «ճնշում ես, բանտարկում ես, չես թողնում, որ ընտրություններին մասնակցեն, ժամանակ առ ժամանակ էլ հիբրիդային պատերազմ ասելով՝ մոլդովական տարբերակ ես ուզում կազմակերպել»։ Շատ բաց տեքստով և փաստացի ասաց՝ չեն հավատում, որ Փաշինյանն ուրիշ կուրս է վարելու, դրա համար իրենց համար ավելի հասկանալի են նրանք, ովքեր այդ կուրսը շարունակողը չեն, բայց Փաշինյանի ընդդիմադիրներն են և Ռուսաստանի բարեկամները։ Մեկ բարեկամի մասին չէ խոսքը։ Մեզ մոտ հիմա կենտրոնացել են մեկ մարդու վրա, քանի որ այնտեղ նաև անձնագրի հարց կար, բայց Պուտինն ասաց, որ Հայաստանում այլ ընկերներ էլ ունի»,նկատում է մեր զրուցակիցը։

Քաղտեխնոլոգը նշում է՝ Նիկոլ Փաշինյանին փաստացի ասվեց, որ համբերության բաժակը վաղուց լցվել է։ «Այդ հանդիպման մեսիջը ժողովրդին է ուղղված։ Ասում էր՝ դուք եք ընտրողը, եթե ուզում եք, որ այն, ինչ հիմա ունեք, այդ թվում՝ մեր հաշվին, չունենաք, խոսքն առավելապես տնտեսության մասին էր, ապա ձեր իրավունքն է, ում ուզում եք, նրան էլ ընտրեք։ Նաև նախանշեց, թե ում չեն ուզում։ Չեն ուզում այս մարդկանց, և դեմ չեն, որ Ռուսաստանի բարեկամները գան իշխանության։ Սպեկուլ յացիաները բացառելու համար, այսինքն՝ այն, ինչ Նիկոլ Փաշինյանը սիրում է անել, մշտապես ասում է՝ հիանալի հարաբերություններ են Ռուսաստանի, անձամբ Պուտինի հետ, վերջինս ասաց, որ դա այդքան էլ այդպես չէ։ Պարզ է, որ հանդիպման փակ մասում ավելի սուր դիտարկումներ են եղել։ Եվ այն, որ այդ խոսակցության ավարտից հետո չի փոխվել Ռուսաստանի ղեկավարության կարծիքը թե՛ Նիկոլ Փաշինյանի, թե՛ այսօրվա իշխանության մասին, ապացուցում է հաջորդ օրը հրապարակված մեծ հարցազրույցն Օվերչուկի հետ, որտեղ նա մանրամասնորեն խոսեց Հայաստանի այսօրվա ղեկավարության վարքագծի, մեղքերի, ոչ հուսալի գործընկեր լինելու մասին, նշվեց, թե ինչի է դա բերել, և ամենակարևորը՝ ինչի կբերի։ Կարծում եմ՝ այդ հարցազրույցը չէր լինի, եթե կողմերը Նիկոլ Փաշինյանի համար դրական եզրակացության գային։ Սա կրկին ընտրողներին էր ուղղված, թե ինչ կա, ինչ կարող է լինել, և ինչու ռուսները չեն ուզում այլևս Փաշինյանի հետ հեռանկարներ տեսնել»,-հավելում է նա։

Մյուս կողմից՝ Փաշինյանը, կարծես թե, խնդիրներ ունի երկրի ներսում։ Երևանի փողոցներում շրջելիս, մարզերում՝ գյուղ առ գյուղ ուղևորվելիս, նա բախվում է մարդկանց քամահրական վերաբերմունքին, մարդիկ բացեիբաց ցույց են տալիս իրենց բացասական վերաբերմունքը գործող իշխանությունների քայլերի նկատմամբ։ «Այն, որ մեծ քաղաքներում, մեծ համայնքներում Նիկոլ Փաշինյանն ունի վարկանիշային հսկայական պրոբլեմներ, դա ակնհայտ է։ Ոչ միայն սոցիոլոգիական հարցումներն են դա ցույց տվել, այլ տեղական ընտրությունները Երևանում, Գյումրիում, Փարաքարում, Վանաձորում։ Իրենք բերում են Վաղարշապատի օրինակը, բայց այնտեղ էլ իրենք չէին կարող ընտրվել, եթե համայնքը չխոշորացնեին։ Ակնհայտ է, որ խոշոր քաղաքներում, հատկապես Երևանում մարդիկ ավելի քաղաքականացված են, տեղեկացված, ավելի հետաքրքրված են քաղաքականությամբ, գուցե իրենց ավելի պատասխանատու են զգում երկրի և պետության համար և ավելի համարձակ են։ Եվ երբ այդ համայնքներում նա հանդիպում է մարդկանց, նրանք առիթը բաց չեն թողնում և ասում են այն ամենը, ինչ մտածում են նրա վարած քաղաքականության մասին։

Մյուս կողմից էլ՝ քանի որ նա այնքան էլ նրբանկատ չէ, երբեմն մարդիկ խուսափում են իրենից, քանի որ չգիտեն, թե նրա հետ զրույցն ինչով կավարտվի։ Ծաղկազարդի օրը եկեղեցում, դրանից առաջ մետրոյում տեղի ունեցած դեպքերը հիշենք, ընդ որում՝ երկրորդի պարագայում նա գաղափարապես պարտվեց հավաքական արցախցուն։ Ոչ մի նյուանս հաշվի չի առնում՝ ո՛չ անձնական տարածք, ո՛չ հոգևոր արժեքներ։ Ուստի, մարդիկ ավելի հաճախ իր հետ գլուխ չեն դնում և սպասում են ընտրություններին, որ գնան և ցույց տան իրենց վերաբերմունքն իշխանությունների նկատմամբ։ Հայաստանի իշխանություններն ամենալավը գիտեն իրական իրավիճակը։ Ամեն շաբաթվա ռեժիմով հատուկ ծառայությունները, սոցիոլոգիական ծառայությունները, դրսի իրենց հովանավորները՝ միջազգային կառույցները, իրեն տալիս են այդ օբյեկտիվ տվյալները։ Շատ լավ գիտի, թե ինչպիսին է վիճակը, դրա համար էլ իր մեջ այդ նյարդը կա։ Նա բավականին լուրջ աշխատում է վերընտրվելու համար։ Իր համար դա գոյաբանական խնդիր է։ Տարբեր զոհաբերությունների է գնում, այդ թվում՝ իմիջային։ Այս ծիծաղելի կերպարներով՝ շլ յապաներով, կուկուռուզներով և պերաշկիներով է հանդես գալիս, ժողովրդի համար ոչ պոպուլ յար մարդկանց հետ նույն ավտոբուսում է երթևեկում, բայց անգամ դրանից առանձնապես արդյունք չկա։ Սակայն ամեն դեպքում նա ունի իր ընտրազանգվածը, որը մինչև ընտրությունները հաստատ չի պակասելու, բայց դժվար թե ավելանա։ Եթե ավելանա կամ պակասի, դա լինելու է վիճակագրական անճշտության սահմաններում։ Իշխանության ընտրազանգվածը մնալու է նույնը, իսկ ընդդիմության ընտրազանգվածը միտում ունի էլ ավելի մեծանալու, թեպետ հիմա էլ արդեն շատ մրցակցային են այդ տոկոսները։ Ընտրազանգվածը միտում ունի մեծանալու՝ ի հաշիվ այն մարդկանց, ովքեր չկողմնորոշված են կամ սովորաբար ասում են՝ չեն մասնակցել ընտրություններին։ Կարծում եմ՝ մոտավորապես 50 տոկոսը դեռևս վերջնականապես չի որոշել՝ մասնակցելո՞ւ է ընտրություններին, թե՞ ոչ, բայց մի բան պարզ է՝ որքան մեծ մասնակցություն, այնքան Նիկոլ Փաշինյանի վերընտրվելու շանսերը զգալիորեն քչանալու են։ Եթե, օրինակ՝ 55 տոկոս մասնակցություն լինի, ապա Նիկոլ Փաշինյանը, նույնիսկ եթե ընդդիմությունը շատ մեծ ճիգեր չգործադրի էլ, չի ընտրվում։ Մեծ մասնակցության և Փաշինյանի այսօրվա ունեցած «երկաթբետոնյա» ընտրազանգվածի պայմաններում նա չի վերընտրվի։ Ընդ որում՝ կարծես չկան իրեն աջակցող կուսակցություններ, որոնք կարող են հաղթահարել անցողիկ շեմը։ Այնպես որ, նա բարդ վիճակում է։ Որքան քարոզարշավը ծավալվի, այնքան ավելանալու են էպիզոդները, որոնք տեսնում ենք Երևանում։ Նույնը տեսնելու ենք նաև մարզերում՝ մեծ ու փոքր համայնքներում։ Վախի մթնոլորտը, հոգեբանական արգելքները կամաց-կամաց անցնելու են։ Մարդիկ տեսնելու են, որ իրենց մոտ գալիս են ընդդիմադիր ուժեր, որոնք շատ համարձակ են խոսում, և մարդիկ գնալու են այդ համարձակության հետևից։ Ընտրարշավի մեկնարկից մեկ շաբաթ հետո անգամ լրիվ ուրիշ մթնոլորտ է լինելու։ Ընդդիմադիր տարբեր ուժեր են գնալու համայնքներ, նրանցից յուրաքանչյուրն ամեն անգամ ավելի շատ է կոտրելու հոգեբանական խնդիրները, վախը և այլն։ Ընտրությունների շեմին թե՛ Երևանում, թե՛ մարզերում մարդկանց համարձակությունը նույն մակարդակի վրա է լինելու»,-եզրափակում է Վիգեն Հակոբյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում