Գազն ու էլեկտրաէներգիան միջանկյալ ծախս են հացամթերքի, ջերմոցային տնտեսությունների, տրանսպորտի, արտադրության և ծառայությունների համար. Հրայր Կամենդատյան

21 Հոկտեմբեր, 2026 16:52

Գազի գնի 70% աճի ազդեցությունը ընդհանուր գնաճի (սպառողական գների ինդեքսի — ՍԳԻ) վրա հաշվարկելու համար կիրառվում է առաջնային (ուղղակի) և երկրորդային (անուղղակի) ազդեցության մոդելը, որտեղ հաշվի է առնվում գազի տեսակարար կշիռը ինչպես տնային տնտեսությունների զամբյուղում, այնպես էլ էներգետիկայի և արտադրական ոլորտներում:

1. Գազի տեսակարար կշիռները տնտեսությունում (ըստ ՀՀ վիճակագրության և Էներգետիկ հաշվեկշռի)

Տնային տնտեսությունների սպառողական զամբյուղում (ՍԳԻ / CPI):

Բնական գազի ուղղակի կշիռը ՍԳԻ զամբյուղում կազմում է շուրջ 4.5% – 5.0% (ներառյալ կենցաղային գազը և ԱՎԳԼ/սեղմված գազը տրանսպորտում):

Էներգետիկայի և էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ:

Հայաստանի էլեկտրաէներգիայի արտադրության մոտ 40% – 44%-ը ձևավորվում է ՋԷԿ-երում (գազով):

Գազի 70% թանկացումը բերում է էլեկտրաէներգիայի ինքնարժեքի աճի, ինչն էլեկտրաէներգիայի սակագնում (որի կշիռը ՍԳԻ-ում ~3.5% է) ստեղծում է շուրջ 25-30% աճի ճնշում:

2. Ազդեցության հաշվարկը

Ա. Ուղղակի ազդեցություն (Direct Impact)

Տնային տնտեսությունների վրա գազի և էլեկտրաէներգիայի ուղղակի թանկացման ազդեցությունը.

Բնական գազի ուղղակի ազդեցություն:

Էլեկտրաէներգիայի վրա անդրադարձի ուղղակի ազդեցություն:

Ընդհանուր ուղղակի ազդեցություն = ~4.34\%

Բ. Անուղղակի / Երկրորդային ազդեցություն (Indirect Impact)

Գազն ու էլեկտրաէներգիան միջանկյալ ծախս են հացամթերքի, ջերմոցային տնտեսությունների, տրանսպորտի, արտադրության և ծառայությունների համար: Տնտեսագիտական աղյուսակների («Ծախս-Ողղակի Թողարկում» / Input-Output) համաձայն՝ անուղղակի ազդեցությունը կազմում է ուղղակի ազդեցության շուրջ 40% - 50%-ը.

Անուղղակի ազդեցություն:

3. Վերջնական գնաճի հաշվարկը 2027 թվականին

Եթե բազային (սպասվող/առանց գազի շոկի) գնաճը 2026-ին եղել է 4%, ապա գազի 70% թանկացման արդյունքում 2027 թվականի ընդհանուր գնաճը կկազմի.

Ամփոփում

Բազային գնաճ (2026-ի մակարդակ) | 4.0% Գազի ուղղակի ազդեցություն (բնակչության ծախսեր) | +3.36% |

Էլեկտրաէներգիայի թանկացման անդրադարձ | +0.98%

Անուղղակի ազդեցություն (ապրանքներ և ծառայություններ) +1.95%

Սպասվող ընդհանուր գնաճը 2027 թ. | ~10.3% |

Գազի 70% աճի պարագայում, էներգետիկայի և տնային տնտեսությունների վրա ունեցած համախառն ազդեցության պատճառով, 2027 թվականին ընդհանուր գնաճը 4%-ից կբարձրանա մինչև 10.0% – 10.5% միջակայք: