Այլախոհությունն ու հայությունը 2

Լիլիթ Սիմոնյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. 

Ժամանակ առ ժամանակ այս միտքը ծագում է, մի քանի գրառում եմ անում ու քանի որ հիմնականին մենախոսություն է դառնում, ապա այս անգամ առաջարկում եմ նույնիսկ շատ հավանելու պարագային՝ հավանության նշան ցույց չտալ:

Ուրեմն այսպես, 20-րդ դարի 60-ականներին, ամբողջ սովետական կայսրության սահմանի մեջ ծագեց այսպես ասած այլախոհությունը, որ ռուսական իրականության մեջ հիմնականին սովետական կարգերի դեմ բողոք էր, իսկ ուկրաինական իրականության մեջ, վրացական իրականության մեջ շատ ավելի ներծծված էր ոչ միայն սովետական կարգերը քննադատելով, այլ հիմնականին ազգային ազատագրական գաղափարներով: Հայաստանի մասին առանձին եմ խոսելու: Որովհետեւ Հայաստանի պարագան իսկապես բնությանն ու մարդկությանը անհասկանալի երեւույթ է:

Ռուս խոշոր այլախոհների հիմնական հատվածը գրողներն էին ու նկարիչները, երաժիշտներն ու ավելի պակաս՝ դերասանները: Ես միտումնավոր թվարկելու եմ ամենահայտնի մի քանի հոգու, թեեւ վստահ եմ, թե հայության մի հսկայական հատված անտեղյակ է եւ անգամ այս մարդկանց անուններն չգիտի:

Ուրեմն ռուս անհամաձայն, ըմբոստ, այլախոհ գրողները 60-ականներից սկսած Ակսենեւն ու Բորոդինն էր, Երոֆեեւն ու Սինիավսկին, Վոյնովիչն ու Սոլժենիցինը, Գալիչն ու Դովլաթովը եւ ուրիշներ: Այս մարդիկ շեշտված արտահայտում էին իրենց անհամաձայնությունն ու դժգոհությունը սովետական կարգերի դեմ հիմնականին վտարանդի դառնալու սպառնալիքն աչքների առջեւ ունենալով, ունենալով աքսորի հեռանկարն ու բանտարկությունները: Թվարկածներիցս ոմանք, օրինակ Սոլժենիցինը, որի իմ կարծիքով միակ իրական արժեքը <<Գուլագ...>>-ն է (բայց սա խիստ անհատական կարծիք է Սոլժենիցին գրողի նկատմամբ որ ամենեւին չի հակասում նրա արժեքավոր փաստագրությանը), բանից պարզվեց որ սոսկ սովետականի դեմ էր եւ ոչ իրապես ազատական ու ժողովրդական մտքի տեր, ինչպես ասենք Սախարովը, որ թեեւ գրող չէր, բայց իրական մարտիկ էր ու փաստորեն նահատակ կայսրական ռուսաստանի: Ուրեմն Սոլժենիցինը լինելով կայսրականության կողմնակից, իսկույն սովետական միությունը <<վերանալուց>> հետո վերադարձավ իմպերիա, որպեսզի իր հաղորդումների շարքով ու հոդվածներով; խնկարկի կայսրությունը: 

Շարունակելի