Կոզլարիչ եւ Քրամեր. Ժամանակն է, որ ԱՄՆ-ը Ադրբեջանի դեմ քայլեր ձեռնարկի

Տարեսկզբին թվում էր, թե Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը մեղմացրել է իր ավտորիտար քաղաքականությունը, սակայն ապրիլից սկսած իշխող ռեժիմը սաստացրեց ճնշումները: Այս մասին նշված է The Washington Post-ում հրապարակված Ադրբեջանում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ռիչարդ Կոզլարիչի եւ ՄակՔեյնի անվան մարդու իրավունքների եւ ժողովրդավարության ինստիտուտի տնօրեն Դեւիդ Քրամերի հոդվածում:

Հեղինակները կարծում են, որ Ադրբեջանում իրավիճակի վտանգավոր վատթարացումը ԱՄՆ կողմից առավել վճռական գործողություններ է պահանջում, սակայն Օբամայի վարչակազմը այդ հարցի վերաբերյալ գործնականում չի արտահայտվում: Նրանց խոսքով՝  մեծացել է ձերբակալությունների եւ կալանավորումների թիվը ընդդմադիրների, կրոնական գործիչների եւ քաղաքացիական հասարակության ակտիվիստների շրջանում, մինչդեռ քաղաքական բանտարկյալների թիվը հասնում է մոտ 100-ի:

«Իրավիճակը կարող է ավելի վատանալ»,- նշել են հեղինակները՝ հիշեցնելով սեպտեմբերի 26-ի հանրաքվեի մասին, որի նպատակն է նախագահի լիազորությունների ամրապնդումը: «Հանրաքվեի արդյունքն արդեն հայտնի է: Մենք կարող ենք համոզված ասել, որ իշխանությունները կապահովեն աջակցություն»,- հայտնում են Կոզլարիչն ու Քրամերը:

Այդպիսով Ալիեւը կկարողանա իր իշխանավարման ժամկետը երկարացնել 5-ից մինչեւ 7 տարի, նաեւ կներկայացնի փոխնախագահների նոր պաշտոններ (որոնց կարող են նշանակվել նրա ընտանիքի անդամները) եւ կնվազեցնի խորհրդարանի անդամների թեկնածուների տարիքային շեմը՝ դրանով իսկ որդու՝ Հեյդարի համար պատագամավորական աթոռին տանող ճանապարհ բացելով:

Հեղինակները նշում են, որ քաղաքական եւ սոցիալական ճգնաժամի հանգեցրած ավտորիտարիզմը հազիվ թե ԱՄՆ շահերի շրջանակում լինի: Ավելին՝ Ադրբեջանը մեդիա-մարտավարությամբ շարժվում է Պուտինի հետքերով, ԱՄՆ-ին ավելի ու ավելի շատ ներկայացնելով թշնամու կերպարում:

Կոզլարիչը եւ Քրամերը կոչ են անում Բաքվի դեմ պատժամիջոցներ կիրառել՝ նշելով, որ նախագահ Օբաման իր լիազորությունների շրջանակում իրավասու է դա անելու: Դրանից զատ, նրանք կարծում են, որ ԱՄՆ-ը Ադրբեջանին չպետք է սատարի Արժույթի միջազգային հիմնադրամի, Համաշխարհային բանկի եւ ֆինանսական այլ կառույցների  կողմից վարկավորման հարցում: Հարկ է, որ Միացյալ Նահանգները դիտարկի երկարատեւ խորհրդակցությունների համար մեր դեսպանին հետ կանչելու հնարավորությունը՝ պայմանավորված մարդու իրավունքների հետ կապված խնդիրներով, նաեւ ադրբեջանցի պաշտոնյաների եւ կառավարական լրատվամիջոցների շրջանում մեծացող հակաամերիկյան հռետորաբանությամբ»,- գրում են նրանք՝ հավելելով, որ նույնպիսի միջոցառումներով պետք է հանդես գան նաեւ եվրոպացիները:

Տվյալ միջոցառումները պետք է կիրառվեն, եթե եւ քանի դեռ չեն ազատվի բոլոր քաղաքական բանտարկյալները, իսկ հանրաքվեն չի ճանաչվի անվավեր: Բացի այդ, Ադրբեջանին թույլ տալով  իրականացնել Մոսկվայի եւ Թեհրանի հետ ավելի սերտ կապեր հաստատելու իր սպառնալիքը՝ առանց ԱՄՆ կողմի հետ հավասարակշռության, Վաշինգտոնը կարող է Բաքվի ռեժիմին անհրաժեշտ, չնայած տհաճ, գործնական դաս հրամցնել:

«Շարունակաբար վատթարացող իրավիճակի պայմաններում ԱՄՆ լռությունը հղի է մեզ վերածելու Ադրբեջանում մարդու իրավունքների ոլորտում վերահաս աղետի մասնակցի»,- ամփոփել են հեղինակները: