ԱԺ-ում քննարկվում է Մարդու վերարտադրողական առողջության մասին օրենքում փոփոխությունների նախագիծը

Օրերս ՀՀ Ազգային ժողովի քննարկմանը ներկայացվեց «Մարդու վերարտադրողական առողջության և վերարտադրողական իրավունքների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։

Ինչպես տեղեկացնում է Առողջապահության նախարարության մամլո ծառայությունը, առաջարկվող փոփոխությունները պայմանավորված են վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաների կիրառման ոլորտում առկա չկարգավորված մի շարք հարաբերությունների օրենսդրական կարգավորման անհրաժեշտությամբ եւ նպատակ ունեն լրացնել օրենսդրական այն բացերը, որոնք առկա են ապագա երեխայի կենսաբանական ծնող չհանդիսացող անձի կողմից վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտվելու իրավահարաբերություններում:

«Մարդու վերարտադրողական առողջության և վերարտադրողական իրավունքների մասին» ՀՀ գործող օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` օրենքը տարածվում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների, Հայաստանում բնակվող օտարերկրյա քաղաքացիների և քաղաքացիություն չունեցող անձանց վրա: Սակայն, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Հայաստանում բնակվելու համար օտարերկրյա քաղաքացին պետք է ունենա «Օտարերկրացիների մասին» ՀՀ օրենքով ահմանված  կացության որոշակի կարգավիճակ, ապա ստացվում է, որ Հայաստանում գտնվող, սակայն կացության կարգավիճակ չունեցող օտարերկրյա քաղաքացիների վրա սույն օրենքը չի կարող տարածվել: Ուստի, սույն բացը լրացնելու նպատակով առաջարկվում է շահառուների շրջանակը հստակեցնել` վերջինիս մեջ ներառելով նաև ՀՀ-ում գտնվող, սակայն կացության կարգավիճակ չունեցող օտարերկրյա քաղաքացիներին:

Բացի այդ, առաջարկվում է վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաների կիրառման արդյունքում ծնված երեխային` մինչև վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտված անձին կամ ամուսիններին հանձնելը, անցկացնել ԴՆԹ-ի թեստ, ինչը հնարավորություն կտա պարզելու, թե արդյոք նշված անձը(ինք)  հանդիսանում է (են) երեխայի կենսաբանական ծնող(ներ)ը (կամ առնվազն նրանից մեկը) և դրական արդյունքի դեպքում միայն երեխան կհանձնվի վերջին(ներ)իս: Նման պահանջ սահմանվում է նաև փոխնակ մոր ինստիտուտի կիրառման դեպքում, ըստ որի փոխնակ մորից ծնված երեխան, սույն օրենքով սահմանված կարգով պայմանագիր կնքած վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտվողին է հանձնվում, եթե ԴՆԹ-ի (դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու) որոշման արդյունքում հաստատվում է, որ ամուսիններից առնվազն մեկը կամ ամուսնության մեջ չգտնվող անձը հանդիսանում են երեխայի կենսաբանական ծնող(ներ)ը և որ փոխնակ մայրը չի հանդիսանում երեխայի կենսաբանական ծնողը:

Կարգավորման նպատակն է`

- Հստակեցնել և օրենսդրական կարգավորումների միջոցով թույլատրել նաև ՀՀ-ում գտնվող անձանց ևս օգտվել վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից,

- Սահմանել, որ վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտվելու իրավունքը` փոխնակ մոր միջոցով վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտվելու մասով, չի տարածվում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված ամուսնության մեջ չգտնվող Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվող կամ բնակվող օտարերկրացիների նկատմամբ,

- Ամրագրել երեխայի և ծնողի միջև պարտադիր կենսաբանական կապի առկայության վերաբերյալ դրույթ, ըստ որի` վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտվելու դեպքում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված ամուսնության մեջ գտնվող ամուսինները կամ նրանցից առնվազն մեկը, իսկ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով գրանցված ամուսնության մեջ չգտնվող տղամարդը կամ կինը պետք է լինեն(ի) ապագա երեխայի կենսաբանական ծնողը, ինչը պետք է հաստատվի ԴՆԹ-ի միջոցով,

- Փոխնակ մոր ինստիտուտի կիրառման սահմանափակման նպատակով ամրագրել դրույթ, ըստ որի` կինը չի կարող երկու անգամից ավել հանդես գալ որպես փոխնակ մայր:

- Ինչ վերաբերում է «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծին, ապա վերջինիս ընդունումը նպատակ է հետապնդում սահմանել իրավական մեխանիզմներ վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաների արդյունքում ծնված երեխաների օրինական իրավունքների և շահերի պաշտպանության համար, ապահովել կանխարգելիչ գործիքներ` հնարավոր չարաշահումների համար, քրեական պատասխանատվություն սահմանելու եղանակով և այս ճանապարհով լրացնել օրենքի ներկայիս բացը: