Իսկ գուցե երկաթե վարագո՞ւյր իջեցնեք նորից

Օրերս ռուսական Պետդումայի պատգամավոր, կոմունիստական ֆրակցիայի անդամ Վալերի Ռեշկինը տարօրինակ մի օրենսդրական նախագիծ է հանձնել գործընկերների դատին, որով ռուս չինովնիկների երեխաներին ու պետական ձեռնարկությունների գլխավոր մենեջերներին բացարձակապես արգելվում է կրթություն ստանալ կամ շարունակել կրթությունը արտասահմանում: Նախագիծն արդեն իսկ բազում անեկդոտների ու կատակների առիթ է դարձել թե՛ միջազգային մամուլում, թե՛ երկրի ներսում, որովհետև բանական որևէ մեկի գլխում չի տեղավորվում պատգամավորի կողմից քննարկվող վարկածը, թե՝ ազդեցիկ մարդկանց երեխաների՝ դրսում ստացած կրթությունը խոչընդոտում է իրապես ազգային էլիտայի ձևավորմանը, ավելին՝ խզում է կապը նույն այդ էլիտայի և սովորական ժողովրդի միջև, որը չի՛ կարող, չի՛ ուզում և պետք էլ չէ՛, որ տարվի օտար հովերով...

Այս ամենն, իհարկե, ծիծաղելի կլիներ, եթե այսքան տխուր չլիներ: Ստացվում է՝ ռուսական կառավարող շրջանակներում դարձյալ երկաթե վարագույրի անհրաժեշտությո՞ւն է հասունանում: Թե՞ մարդիկ վախենում են, որ դրսում ուսանելու արդյունքում, հնարավոր է, սեփական էլիտան իր մեջ ուժ գտնի՝ վերագնահատել իր իսկ կրթական համակարգը, տեսնել դրա առավելություններն ու թերությունները: Վերջապես՝ ազատվել մեծապետականության ու եզակիության շրջանակներում տեղավորվող բարդույթներից:

Հավանաբար, ենթադրելով նմանօրինակ հարցադրումներ՝ օրենսդրության հեղինակը պնդել է, թե այն որևէ կապ չունի սուբյեկտիվ վախերի հետ, սակայն, հաշվի է առնում այն ռիսկը, որ կապված է հատկապես անչափահասների արտասահմանյան կրթության հետ: Իբր՝ ցանկացած երեխա ամեն պահի կարող է հավաքագրվել Ռուսաստանի կործանումը երազող երկրների հատուկ ծառայությունների կողմից, վտանգելով ոչ միայն ընտանեկան կապերը, այլև պետությունը: Ընդ որում, պատգամավորներին խնդրվում է աչքաթող չանել հարցի կարևորությունը, ինչպես սրանից երեք տարի առաջ, երբ նման մի նախագծով Կոմկուսը կամենում էր արգելել կառավարող շրջանակներին՝ դրսում բանկային հաշիվներ ունենալ: Այս պատմության մեջ հետաքրքիրը, սակայն, այն է, որ Կոմկուսը դժգոհում է մի բանից, որում հենց իր երկիրն է առաջանցիկ:

Հայաստանյան իրավիճակը վերցնենք. ռուսներն այստեղ վարում–ցանում են ինչ ուզում են և ինչպես ուզում են: Չեն խորշում կանոններ թելադրելուց ոչ միայն քաղաքականության, երկրի կառավարման, տնտեսության մեջ, այլև տարատեսակ ակումբների, քաղաքական շրջանակների ներգրավման և սեփական բուհերի հիմնադրման ճանապարհով՝ իրենց ուզած հովե՛րն են լցնում մեր երեխաների ու հանրության գխի մեջ: Ավելին՝ ժամանակ առ ժամանակ կիսիլյովների բերանով անկեղծորեն ընդվզում են անգամ հայ տաքսիստների՝ ռուսերեն չիմանալու առիթով, ամենաբարձր՝ արտգործնախարարության մակարդակում քննարկելով Հայաստանում և առհասարակ ԱՊՀ երկրներում ռուսերենը որպես երկրորդ պետական լեզու ճանաչելու անհրաժեշտությունը: Բայց տես, որ՝ իրենք իրենց երեխաների կրթության իրավունքն են սահմանափակում դրսում, որտեղ, կարծես թե, նրանց ոչ ոք կարմիր գորգեր փռած չի սպասում, հատուկ տեղեր չեն հատկացնում և ոչինչ չեն անում այսպես կոչված, ինտելեկտուալ կամ այլ տիպի արտագաղթի համար: Մի բան, որով իրենք կոնկրետ մեզ մոտ շատ հաճույքով են զբաղվում՝ Ալթայի անբնակ ստեպներն աչքի առաջ ունենալով...

Վերադառնալով օրինագծին՝ համոզված եմ, որ Պետդումայում այս անհեթեթությունը, այնուամենայնիվ, շատ արագ աղբանոց կուղարկեն ու շատ պարզ պատճառով՝ էլ ո՞վ, եթե ոչ ակնարկվող էլիտա՛ն ամենալավը գիտի սեփական կրթական համակարգի, մեղմ ասած, անփառունակության աստիճանը: