Խոզի ազդրամսի պահանջարկն ընկնել է. ի՞նչ է կատարվում խոզի մսի շուկայում

Շուկաներում նախատոնական եռուզեռ է. մարդիկ շտապում են տոնական ճոխ սեղաններ պաստրաստելու համար գնումներ կատարել:

Գյուղացին էլ արագացնում է ունեցած ապրանքների վաճառքը: Մսեղենը տոնական սեղանի անբաժան մասն է, հատկապես խոզի բուդը՝ բոլորի նախընտրելին:

Տարվա այս սեզոնին խոզերի մորթի ամենաակտիվ շրջանն է: Գյուղացին ունեցած անասուններին Ամանորի նախաշեմին վաճառում է ընտանիքի ապրուստը հոգալու համար: Եկամուտ ստանալ, սակայն, չի կարողանում: Խոզի մսի գնից դժգոհում են Արմավիրի մարզի Նորավան գյուղի բնակիչները: Նրանք բողոքում են, որ ներկրված խոզի միսն իսկական սպառնալիք է տեղական արտադրողի համար:

«Ներկրումների պատճառով խոզի միսն էժան է, վերավաճառողը մեզնից կիլոգրամը 1600 դրամով տանում է, 2000 դրամով՝ վաճառում: Մենք էլ թանկ ու կրակ խոզի կեր ենք առնում, իսկ վաճառված միսը կերի փողը չի հանում»,- NewsBook-ի հետ զրույցում բողոքեցին Նորավանի բնակիչները:

Իր հերթին Ազգային վիճակագրական ծառայությունն է անցնող ամիսներին մսամթերքի շուկայում գնանկում արձանագրել: ԱՎԾ-ի թվյալներով` 2016թ. նոյեմբերին, հոկտեմբերի համեմատ, հանրապետությունում գրանցվել է մսամթերքի 0.1% գնանկում:

Ընթացիկ տարվա 11 ամիսների դրությամբ Հայաստան ներմուծվել է  5 108.5 տոննա խոզի միս, այս փաստարկումը հայտնում են Պետական եկամուտների կոմիտեի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի բաժնից: Ըստ վիճակագրության` 2015-ին գրանցվել է նախորդ չորս տարիների համեմատ խոզի մսի ներմուծման ամենացածր ցուցանիշը՝ 6,4 հազար տոննա։ Խոզի մսի ներմուծման ամենամեծ ծավալը վերջին վեց տարիներին եղել է 2012-ին՝ 8,2 հազար տոննա և հաջորդաբար՝ 2013 թվականին՝ 8,1 հազար տոննա ցուցանիշով։ 2011-2013 թվականներին Հայաստանում խոզի մսի պահանջարկը բավարարելու համար տեղական խոզի միս արտադրելուն զուգահեռ ընկերությունները գրեթե նույն ծավալի սառեցված միս են ներմուծում։

Սակայն վիճակագրական տվյալները փաստում են՝ 2013-ից սկսած տեղական խոզի մսի արտադրությունը 1,5-2 անգամ աճել է, որի հետևանքով նվազել են նաև ներմուծման ծավալները։ Տեղական խոզի մսի արտադրության ծավալների մեծացման հետ մեկտեղ ավելանում է նաև դրա մանրածախ միջին գինը։ Եթե 2013-ին մեկ կիլոգրամը միջինացված գնահատվում էր 3112 դրամ, ապա 2015-ին այն արժեցել է 3620 դրամ, չնայած այն փաստին, որ տեղական խոզի միսը նախորդ տարի գրանցեց իր՝ 13 հազար տոննա ռեկորդային ցուցանիշը։ Սա ներմուծված խոզի մսի մասին:

Իսկ այն, որ ավանդաբար տոներից առաջ խոզի, հատկապես՝ բդի գինը աստղաբաշխական թվերի է հասնում, յուրաքանչյուր քաղաքացի սեփական գրպանի  պարունակության վրա է զգացել: Ազդրամիսը` խոզի բուդը, որը տարվա ընթացքում համեմատաբար էժան է եղել, Նոր տարվա նախաշեմին փոքր ինչ թանկացել է: Դրան հակառակ էժանացել է կողամիսը՝ ժողովրդական լեզվով ասած՝ չալաղաջն ու մատները: «Սպառողների խորհրդատվության կենտրոն» ՀԿ նախագահ Կարեն Չիլինգարյանը սեփական դիտարկումներն է կատարել և փաստում է. «Գնային առումով որևէ լուրջ փոփոխություն չկա` գնի բարձրացումը չնչին է` 50-100 դրամ` կախված խանութներից: Մսի տարբեր մասեր տարբեր գների են` նույն «չալաղաջ» կոչվածը 3000 դրամ է, մյուս տեսակն էլ է 2700-2800 դրամի սահմաններում է»: Սովորության համաձայն՝ խոզի ազդրամսի գինը նախատոնական օրերին արհեստականորեն բարձրանում է և այս տարի էլ բացառություն չի լինի` թեև պետական որոշ գերատեսչությունների ղեկավարներ դեռ շաբաթներ առաջ համոզված հայտարարում էին, որ մսամթերքի գները չեն աճի, որովհետև արտադրվող մսամթերքի ծավալները բավարարում են անգամ նախատոնական պահանջարկը: Այստեղ հարկ ենք համարում հիշեցնել, որ այս տարի խոզերի անկման դեպքեր գրանցվեցին: Լոռու, Շիրակի և Տավուշի մարզերում մեծաքանակ թվով խոզեր սատկեցին:

Մի մասը պնդում էր, թե պատճառը խոզերի կերն էր, մյուսն էլ՝ հիվանդությունը, այնուամենայնիվ, կենդանիների անկման դեպքերը գլխաքանակի թվի վերաբերյալ էականորեն ազդեցին: Խոզի ազդրամսի պահանջարկն է ընկնել՝ իր դիտարկումն է ներկայացնում Կարեն Չիլինգարյանը: Նրա խոսքով` ազդրամսից շատերն արդեն իսկ հրաժարվում են: «Շատերն արդեն էդ խոզի բուդ կոչվածը չեն գնում, որովհետև նրանց գնողունակությունը տարեցտարի նվազում է»,- շեշտեց նա: Ամանորյա գնումների ամենապիկը դեկտեմբերի 29-ից է սկսվում, մասնագետը չի բացառում, որ խոզի միսը