Ինչպիսի՞ գիտություն է պետք պետությանը՝ ուժե՞ղ, թե՞ «հնազանդ». «Փաստ» Իշխանությունը չունի Եկեղեցու գործերին միջամտելու ոչ մի իրավունք. «Փաստ» «Մեզ ներքաշում ենք բազմաթիվ խնդիրների մեջ». «Փաստ» Երկու լարի վրա խաղալու անհնարինությունն ու քաղաքական դաշտի «արատավոր կծիկը». «Փաստ» Ինչի՞ մասին է խոսում սահմանային գոտում նկատվող ակտիվությունը. «Փաստ» Քննարկման առարկա է դարձել անվերապահ աջակցություն ցուցաբերելու մոտեցման նպատակահարմարությունը. «Փաստ» Ամուլսարի «սպանդը». ուրացման, էկոլոգիական հանցագործության և պետականության դեմ դավադրության մանիֆեստ. «Փաստ» Հանրային ակտիվության հետևանքը. «Փաստ» Ձայների «փոշիացման» քաղաքական գինը. ինչպես արտախորհրդարանական ուժերն ապահովեցին իշխանության վերարտադրությունը և անցան հարմարավետ լռության. «Փաստ» Նեթանյահուն պահանջել է հետաքննություն սկսել Վենետիկի կինոփառատոնի մրցանակին արժանացած «NAZA» ֆիլմում ներգրավված անձանց նկատմամբ


Գլադիատորների սննդակարգն ու ուժի գաղտնիքը

Կիսվել

Գլադիատորները ստրուկներ էին Հին Հռոմում (մեծ մասամբ՝ ռազմագերիներ, դատապարտված անձինք), ովքեր վարժեցվում էին ամֆիթատրոններում միմյանց (երբեմն՝ գազանների) դեմ զինված մենամարտերի համար։ Հռոմեական գլադիատորները խիստ կենսակերպ էին վարում՝ ժամեր շարունակ ֆիզիկական հոգնեցուցիչ մարզումներ անցկացնելով ու մասնակցելով մենամարտերի, որտեղ կենդանի էր մնում միայն ուժեղագույնը։

Թերևս զարմանալի չէ, եթե ենթադրեք, որ ֆիզիկապես ուժեղ լինելու համար նրանք պետք է որ մսակեր լինեին։ Ինչևէ, ինչպես վկայում են փաստերը, ի տարբերություն ժամանակակից ատլետների՝ սպիտակուցներով հարուստ սննդակարգ օգտագործելու փոխարեն նրանց հաջողվում էր բարդ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը հաղթահարել հացահատիկային սննդակարգի շնորհիվ, որն ամբողջացվում էր քացախի և բուսական մոխրի «սպորտային ըմպելիքով»։

Գերմանացի հետազոտողներն ուսումնասիրել են պեղումների արդյունքում հայտնաբերված երկրորդ դարի հնության հռոմեական մասունքների ոսկորների կոլագենները՝ գլադիատորների բուսակերության մասին այս տեսությունների հավաստիությունը հաստատելու համար։

Researchers from the MedUni Vienna examined bones from a 2nd century gladiator cemetery (pictured) in Turkey. Using spectroscopy, stable isotope ratios were investigated in the collagen of the bones, and results show that gladiators mostly ate a vegetarian diet and drank a tonic of ashes as a form of sports drink

Երկրորդ դարի գերեզմանատունն առաջին անգամ հայտնաբերվել էր 1933թ․-ին հռոմեական Եփեսոս քաղաքի տարածքում, որն այժմ գտնվում է ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում։

Այն ժամանակ Եփեսոսը հռոմեական կայսրության՝ նշանակությամբ ու չափերով երկրորդ քաղաքն էր Հռոմից հետո, որի բնակչությունը հասնում էր 200,000-ի։
Սպեկտրասկոպի միջոցով Վիեննայի բժշկական համալսարանի Դատական բժշկության բաժնի հետազոտողներն ուսումնասիրել են մասունքների կայուն իզոտոպների հարաբերակցությունը, այդ թվում ածխածնի, ազոտի և ծծմբի մակարդակները։

Պատմական աղբյուրներն ու հին տեքստերը վկայում են, որ գլադիատորներն իրենց առանձնահատուկ սննդակարգն ունեին, որը կազմված էր լոբուց ու հացահատիկից, իսկ նրանց «Hordearii» կամ «գարի ուտողներ» էին անվանում։

Historic sources and ancient texts report that gladiators had their own diet, comprising of beans and grains, and they have been referred to as ‘hordearii’, or ‘barley eaters’. Their diet also featured oatmeal and dried fruit, and it is believed that they may have been larger than modern-day athletes to protect their bodies

«Գարի ուտողներ» արտահայտությունը կապված է այն փաստի հետ, որ գլադիատորներին, ամենայն հավանականությամբ, ցածրորակ գարի էին տալիս։

Վիեննայի բժշկական համալսարանի կողմից անցկացված հետազոտությունը հաստատել է այս փաստերը։

Դրա համաձայն` ուսումնասիրության ենթարկված անհատների սննդակարգում օգտագործվել են հիմնականում գարի և առանց մսի ուտեստներ։

Պարզ է դարձել, որ բոլոր անհատները բուսական սնունդ են օգտագործել, այդ թվում որպես հիմնական սնունդ՝ ցորենն ու հացահատիկը։ Մինչդեռ մյուսները լոբի են օգտագործել։ Հետազոտությունները ցույց են տվել նաև, որ օգտագործվել է քացախի և բուսական մոխրի ըմպելիք՝ նրանց էներգիա հաղորդելու համար։

Բուսական մոխիրն, ամենայն հավանականությամբ, օգտագործվում էր ֆիզիկական աշխատանքից հետո օրգանիզմն ամրացնելու և ոսկորների վերականգնումը խթանելու նպատակով, - բացատրել է հետազոտությունը համակարգող պրոֆեսոր Ֆաբիան Կանցը։

Դա շատ նման է նրան, ինչ մենք անում ենք այսօր, օրինակ՝ Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից հետո, երբ մենք լուծվող հաբերի տեսքով մագնեզիում և կալցիում ենք օգտագործում։

Կալցիումը կարևոր է ոսկորների վերականգնման համար և սովորաբար պարունակվում է կաթնամթերքի մեջ։

Նրանց սննդակարգում օգտագործվում էր նաև վարսակ և չորացրած մրգեր։ Դրա հետ մեկտեղ համարվում է, որ նրանք շատ ավելի խոշոր էին իրենց մարմնով, քան ժամանակակից ատլետները։

Հետազոտողներն ուսումնասիրել են նաև ոսկորների հանքանյութերի մեջ ստրոնցիումի և կալցիկումի հարաբերակցությունը։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ գլադիատորների և սովորական բնակիչների սննդակարգը մեծապես տարբերվել է նրանց ոսկորներում հայտնաբերված ստրոնցիումի քանակով։ 
Ստրոնցիումը ցույց է տալիս կյանքի ընթացքում բուսական զանգվածի ընդունման քանակը, և որքան բարձր է դրա քանակությունը, այնքան մեծ է հավանականությունը, որ սննդակարգում բացակայել է մսային սննունդը։

Ընդհանուր առմամբ 53 անհատների, այդ թվում՝ 22 գլադիատորների մասունքներ են ուսումնասիրվել։

Արդյունքում պարզ է դարձել, որ նրանց սննդակարգը կազմված էր հիմնականում հացահատիկից ու չէր ներառում մսային կերակուրներ։

Աղբյուրը՝ BlogNews.am

Կիսվել
Լրահոս
Վարդան Ջհանյան․ Հայաստանի հանքարդյունաբերության նկատմամբ միջազգային հետաքրքրությունն աճում էԱյլընտրանք չկա ՌԴ-ի հետ ատոմակայանի կառուցմանը․ ի՞նչ եք առաջարկում՝ չունենա՞նք ատոմական «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը հայտարարություն է տարածել Ինչպիսի՞ գիտություն է պետք պետությանը՝ ուժե՞ղ, թե՞ «հնազանդ». «Փաստ» Իշխանությունը չունի Եկեղեցու գործերին միջամտելու ոչ մի իրավունք. «Փաստ» «Մեզ ներքաշում ենք բազմաթիվ խնդիրների մեջ». «Փաստ» Երկու լարի վրա խաղալու անհնարինությունն ու քաղաքական դաշտի «արատավոր կծիկը». «Փաստ» Ինչի՞ մասին է խոսում սահմանային գոտում նկատվող ակտիվությունը. «Փաստ» Քննարկման առարկա է դարձել անվերապահ աջակցություն ցուցաբերելու մոտեցման նպատակահարմարությունը. «Փաստ» Ամուլսարի «սպանդը». ուրացման, էկոլոգիական հանցագործության և պետականության դեմ դավադրության մանիֆեստ. «Փաստ» Հանրային ակտիվության հետևանքը. «Փաստ» Ձայների «փոշիացման» քաղաքական գինը. ինչպես արտախորհրդարանական ուժերն ապահովեցին իշխանության վերարտադրությունը և անցան հարմարավետ լռության. «Փաստ» Խաղաղություն՝ առանց զիջումների. ի՞նչ նոր ծրագիր է պատրաստում ընդդիմությունը. «Փաստ» Հոկտեմբերի 13/14-ին լույս չի լինելուԹոմաս Ադորյանը գոլ է խփել երկրորդ խաղում անընդմեջԻսրայելցի նախարարը թիրախավորել է ԷրդողանինԱյս տարվա 9 ամիսներին Վրաստանում նավթամթերքի ներկրումը կրճատվել է 4.7%-ովՊայքարում ենք քաղաքացիների իրավունքների իրացման համար. Ուժեղ ՀայաստանԼավրով․ Ռուսաստանը մտադիր չէ հրաժարվել Ուկրաինայում հատուկ ռազմական գործողության նպատակներիցԵրզնկայի 900-ամյա հայկական Ապրանից վանքն այսօր կիսաքանդ էՀայտնի են արդյունքները Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի 9-րդ տուրի ավարտից հետոՌուսաստանը բաց թողեց խաղաղություն հաստատելու ևս մեկ հնարավորություն․ ԶելենսկիԻ՞նչ աշխատանք կընտրեր Նարեկ Կարապետյանը, եթե քաղաքականությամբ չզբաղվեր. ոգեշնչող հանդիպում երիտասարդների հետԽոշոր վթար՝ Սևան-Երևան ճանապարհին․ ամուսիններն ու նրանց երեխաները տեղափոխվել են հիվանդանոցՄեծ Բրիտանիան պատժամիջոցներ է սահմանել Իրանի երկու քաղաքացիների նկատմամբՎթարներ են. հոկտեմբերի 13-ին, 14-ին, 15-ին և 16-ին բազմաթիվ հասցեներում ջուր չի լինելուԿառավարության փաստացի ղեկավարը ադրբեջանցու փաստաբանություն է իրականացնում․ Արեգա ՀովսեփյանԱպարանի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում Սուրբ Պատարագ կմատուցվի օծման 24-րդ տարեդարձի առիթովՊՆ․ Կեղծ օգտահաշիվների հետևում երկար թաքնվել չի հաջողվելու․ ձեր ականջները երևում ենՌԴ ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածելԱրամ Վարդևանյանը այսօր հանդիպել է Հայաստանում Եվրոպական միության պատվիրակության ղեկավար, արտակարգ և լիազոր դեսպան Վասիլիս Մարագոսի հետԻ՞նչ է տեղի ունեցել․ Դեբեդ գետից կնոջ մարմին են դուրս բերելՄիլիարդավոր դրամների վատնում` քաղաքացիների կյանքը լավացնելու փոխարենՆարեկ Կարապետյանը և Իրանի դեսպանը քննարկել են տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների ապաշրջափակման հարցըՀայկ Մարտիրոսյանը՝ Ռումինիայի շախմատի թիմային առաջնության չեմպիոնԸնթանում են Ադրբեջանի և ԱՄԷ-ի մասնակցությամբ թռիչքա-մարտավարական զորավարժություններըՆարեկ Կարապետյանն առաջարկում է բանակում տիրող իրավիճակի և անվտանգային խնդիրների հարցով ստեղծել Քննիչ հանձնաժողովԻշխանության հասցեին կոշտ քննադատություն․ սահմանային անվտանգության հարցերից մինչև մեկ անձից գնումների ուռճացված պայմանագրեր. Մարիաննա ՂահրամանյանՓաշինյանն անընդհատ խոսում է իր վախճանի մասին կախաղանի կամ գնդակահարության միջոցով. Ավետիք ՉալաբյանԸնդդիմադիրների համար ՏԻՄ ընտրություններում ներկայանալը շատ դժվար գործընթաց է. Մենուա ՍողոմոնյանԻնչո՞ւ Ֆրանսիայի նախագահը համոզեց հրաժարվել Արցախից. 2027թ․ ընտրություններին ընդառաջ․ ԶաքարյանԻնչու՞ են Հայաստանի սահմաններն այսքան խնդրահարույց․ Գառնիկ Դավթյանն առաջարկում է Շաքիի դեպքը քննել նաև այս համատեքստումԺամանակն է բացահայտելու COP17-ի կազմակերպման ընթացքում Փաշինյանի կառավարության կոռուպցիոն ռիսկերըՆեթանյահուն պահանջել է հետաքննություն սկսել Վենետիկի կինոփառատոնի մրցանակին արժանացած «NAZA» ֆիլմում ներգրավված անձանց նկատմամբ Մեզ բաժանել են՝ հակառակ իմ ու քո կամքի. Անդրեն շնորհավորել է դստեր տարեդարձը Հայկ Մարտիրոսյանի մասնակցությամբ «ACS SUPERCHESS» թիմը դարձել է Ռումինիայի շախմատի թիմային առաջնության չեմպիոն Թոշակները 2 փուլով կրկնակի կբարձրանան Մասկն ավելի քան 276 միլիոն դոլար է նվիրաբերել հանրապետականներին ընտրությունների համար. New York Times ԱՄՆ-ի հետ հաղորդագրությունների փոխանակումը շարունակվում է․ Իրանի ԱԳՆ Հայաստանի արդարադատության հրաշքը. երբ ներդրողը դառնում է մեղադրյալ, իսկ պարտքը՝ հանցագործության պատմություն
Ամբողջ լրահոսը »
Հարցում
Ամենադիտված
1 Թոշակները 2 փուլով կրկնակի կբարձրանան 2 Տարադրամի փոխարժեքները հոկտեմբերի 9-ին 3 Ինչ գին կունենա ոսկին 2027 թվականին 4 Գազ չի լինելու հոկտեմբերի 8-ին և 9-ին 5 Իրանի ԶՈւ-ն առաջիկայում կփակի Հորմուզի նեղուցով նավթի տեղափոխման համար օգտագործվող ապօրինի երթուղիները. ԻՀՊԿ ներկայացուցիչ
1 Ինքնшuպшն եղած Թաթուլ Պետրոսյանի քույրը ցույց է տվել, թե ում հետ է իր հարսը դավաճանել եղբորը 2 Թոշակները 2 փուլով կրկնակի կբարձրանան 3 Տարադրամի փոխարժեքները հոկտեմբերի 6-ին 4 Տարադրամի փոխարժեքները հոկտեմբերի 9-ին 5 Ինչպիսի եղանակ է խոստանում ամբողջ հոկտեմբերը
1 Ինքնшuպшն եղած Թաթուլ Պետրոսյանի քույրը ցույց է տվել, թե ում հետ է իր հարսը դավաճանել եղբորը 2 Թոշակները 2 փուլով կրկնակի կբարձրանան 3 Ռուբլին թանկացել է․ փոխարժեքն՝ այսօր 4 Տարադրամի փոխարժեքները օգոստոսի 26-ին 5 Երկար պայքարից հետո մահացել է Նուշիկ Օհանյանի ամուսինը
Blog
Վարդան Ջհանյան․ Հայաստանի հանքարդյունաբերության նկատմամբ միջազգային հետաքրքրությունն աճում է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը հայտարարություն է տարածել Բա որ բյուջեն գումարի խնդիր չունի, ինչո՞ւ են նոր վարկեր վերցնում. Մարիաննա Ղահրամանյան ՔՊ-ն ԱԺ ամբիոնից հնչեցված՝ պետական միջոցների վատնման մեղադրանքներին հակափաստարկներ չներկայացրեց․ Մարիաննա Ղահրամանյան «Հայոց Ազգային Բանակը պետք է դառնա գիշատիչների բանակ»․ Խաչիկ Ասրյան