ԱՄՆ–ն լքեց Փարիզի բնակլիմայական համաձայնագիրը

Երկարատև բանակցություններից հետո 2015 թ. Փարիզում ընդունված ՄԱԿ–ի բնակլիմայական շրջանակային համաձայնագիրը, որին աստիճանաբար միացան շուրջ 195 երկրներ, այդ թվում՝ Հայաստանը, ողջ աշխարհի մակարդակով մեծագույն հաջողություն համարվեց, որովհետև այդկերպ կարգավորվում էին ջերմոցային գազերի արտանետման համաշխարհային ծավալներն ու կլիմայական փոփոխությունների կանխման ուղիները: Ճիշտ է, բնապահպանների տեսանկյունից, կարելի էր նաև ավելիին հասնել, սակայն, արդեն իսկ կանխորոշված գործողությունները, որոնք նաև թույլ զարգացած երկրների ֆինանսավորմամբ էին ուղեկցվելու, ահռելի առաջընթաց էին բոլորի տեսանկյունից:

Համենայն դեպս, ԱՄՆ էքս–նախագահ Բարաք Օբաման այն փառահեղ էր որակել, և այժմ, երբ ներկայիս նախագահ Դոնալդ Թրամփը վերջնականապես ճշտեց, որ հավատարիմ է մնում իր նախընտրական խոստմանը՝ դուրս գալով համաձայնագրից, հատկապես Եվրամիություն–Միացյալ Նահանգներ՝ վերջին շրջանի սառնությունն, ամենայն հավանականությամբ, ավելի կսաստկանա: Կարծում ենք, անկարևոր կդիտվի նաև Թրամփի այն հայտարարությունը, թե Նահանգները կշարունակեն բանակցել, որպեսզի ամերիկյան ժողովրդի շահերին համապատասխանող ավելի լավ ու ավելի արդարացի փաստաթուղթ տեսնեն սեղանին:

«Այդ համաձայնությունը կայացել է ոչ այնքան կլիմայի, որքան ԱՄՆ–ի հաշվին այլ երկրների ստանալիք գերակայության շուրջ: Փարիզյան համաձայնագիրը հրեշավոր պարտավորություններ է դրել մեր ուսերին»,–հայտարարել է ԱՄՆ նախագահը՝ ճշտելով, թե անընդունելի է այն իրավիճակը, որում, օրինակ, Հնդկաստանն ու Չինաստանը կարող են ընդլայնել իրենց ածխի արդյունաբերությունը, իսկ ԱՄՆ–ն պարտավոր է կրճատել այն՝ արեն 2025–ին կրճատելով շուրջ 2,7 մլն աշխատատեղեր: Նա քննադատության տարափ է իջեցրել նաև ՄԱԿ–ի Կանաչ կլիմայական հիմնադրամի հասցեին, որ ստեղծվել է զարգացող երկրներին կլիմայական փոփոխություններին ադապտացման նպատակով և հայտարարել է, թե իրենք միլիարդներ են վատնում՝ օգնություն ցուցաբերելով նրանց, որոնց արդեն իսկ մեծ օժանդակություն են ցուցաբերում: «Այնպես, որ՝ եկել է ժամանակը, որպեսզի դուրս գանք այդ համաձայնագրից»,– իր վերջնական որոշումն այպես է բացատրել Դոնալդ Թրամփը, ինչը ողջ աշխարհում և նույնիսկ ԱՄՆ–ում սվիններով են ընդունել:

ԱՄՆ Էքս նախագահ Բարաք Օբաման, օրինակ, հայտարարել է, որ իրեն հաջորդած Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը «հրաժարվում է ապագայից»՝ դուրս գալով Փարիզյան համաձայնագրից: Նախագահի էքս–թեկնածու Հիլարի Քլինթոնը Թրամփի որոշումը «պատմական սխալ» է որակել: Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ժան–Կլոդ–Յունկերը հայտարարել է, թե «Համաձայնագիրը կգործի նույնիսկ առանց Նահանգների…մենք անսասան կլինենք»: «Այսօր տխուր օր է համաշխարհային հանրակցության համար, քանի որ հանգուցային գործընկերը երես է դարձրել կլիմայական փոփոխությունների դեմ պայքարից: Եվրամիությունը խորապես ափսոսում է Փարիզի համաձայնագրից ԱՄՆ–ի դուրս գալու՝ նախագահ Դոնալդ Թրամփի միակողմանի որոշման համար»,– հայտարարել է ԵՄ կլիմայական փոփոխությունների և էներգետիկայի եվրակոմիսար Միգել Արիաս Կանիետեն: Իտալիայի, Ֆրանսիայի և Գերմանիայի ղեկավարներն էլ առանձին հայտարարություն են տարածել, որում հետևյալն են ասել. «Մենք համարում ենք, որ 2015–ին Փարիզում ստորագրված համաձայնագիրն անշրջելի է, և վստահ ենք, որ այն չի կարող վերանայվել, քանի որ կենսականորեն կարևոր գործիք է մեր մոլորակի, հասարակության ու տնտեսության համար»:

Կլիմայի վերաբերյալ Փարիզի համաձայնագրից դուրս գալու՝ ԱՄՆ–ի որոշումը, «ետնահանջ» է որակել նաև ՄԱԿ–ի գլխավոր քարտուղարի ներկայացուցիչ Ստեֆան Դյուժարիկը, «մեծ հիասթափություն»՝ Կանադայի վարչապետ Ջասթին Թրյուդոն և Բրիտանիայի վարչապետ Թերեզա Մեյը, Բոլիվիայի նախագահ Էվո Մորալեսը որոշումը դիտարկել է որպես «դավաճանություն մոլորակի նկատմամբ»: Եվ ընդհանրապես՝ Փարիզի համաձայնագրից ԱՄՆ–ի դուրս գալու կապակցությամբ մեծ ափսոսանք են հայտնել Բրազիլիան, Արգենտինան, Ճապոնիան, Նիդեռլանդները, Ֆինլանդիան և բազմաթիվ այլ երկրներ, որոնք բոլորն էլ համոզված են, թե Նահանգների պես գործընկերոջ այս քայլը կատարյալ անպատասխանատվություն էր: