22 տարի առաջ այս օրը ազատագրվեց Ակնան՝ Աղդամը

23 Հուլիս, 2015 13:02

Կոնստանտին Տեր-Նակալյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է .

22 տարի առաջ այս օրը ազատագրվեց Ակնան՝ Աղդամը... բերեք իրերն իրենց անունով կոչենք՝ մենք հայ-թյուրքական հարաբերությունների մեջ նոր եզրույթ մտցրեցինք՝ «Աղդամացում», որովհետև Աղդամի ճակատագիրը ավելին էր, քան զուտ պատմական տարածքի ազատագրում, դա ակնառու ու շատ լավ հիշվող դաս էր բոլոր եկվորների համար, թե ինչ է լինում, երբ մենք դադարում ենք հաճույք ստանալ ցեղասպանվածի կարգավիճակից ու ջղայնանում ենք։
Աղդամը Ղարաբաղի ամենամեծ ադրբեջանական բնակավայրն էր ու 1993 թվականին այտն տարբեր հաշվարկներով ուներ ավելի քան 200.000 բնակչություն, որի զգալի մասը Արցախի այլ մասերից փախած ադրբեջանական բանկչությունն էր։

Քաղաքը միանգամից չգրվեցին, ինչպես դա ընդունված է մատուցել պաշտոնական պատմագրությունում ու առաջին փորձի ժամանակ մենք բավականին ցավոտ կորուստներ ունեցանք։ Ասում են՝ հատկապես մի հատ մեծն «զորավարի» անտաղանդության ու անփութության պատճառով։ հետագայում Աղդամի օպերացիայի համատեքստում զոհվեց նաև ազգային հերոս Մոնթեն։ Ասում են, որ էլի պաշտոնական տարբերակը հերոսի մահվավ ոչ մի աղերս չունի իրականության հետ։

Ինչևէ, էս բաների մասին չէ, որ ուզում եմ խոսել։
Ներկայումս Աղդամը կարելի է ասել հողին է հավասարեցված ու որպես ցուցադրական դաս, ես անչափ գնահատում եմ դա։ Թող իմանան, թե ինչ կարա լինի իրենց յլ քաղաքների հետ, եթե շարունակեն համը հանել։ Սակայն 22 տարի անց, Աղդամ-Ակնան, ինչպես այլ ազատագրված տարածքներ, դաս են դառնում նաև մեզ համար ու ցույց են տալիս, թե քանի գրոշ արժեն «Էրգիրը հետ բերենք» կարգի ամպագոռգոռ հայտարարությունները։
Եկեք ազնիվ լինենք ինքներս մեզ հետ։ Մենք առ այսօր չենք կարող անում ըստ արժանավույնս յուրացնել ու վերաբնակեցնել առկա ազատագրված տարածքները, որոնք մի քանի հազար քառակուսի կիլոմետր են կազմում։ Բա էդ անտեր Արևմտյան Հաայաստանը ո՞նց էինք յուրացնելու, եթե մի ինչ որ հրաշքով այն մեզ անցներ։ Վստահեցնում եմ, էդ աշխարհայսփյուռ հայություն ասվաածը ոնց հիմա է հիպոթետիկորեն Մասիս սիրելով յոլլա գնում, այնպես էլ այդ ժամանակ էր անելու։

Դե իսկ ազատագրված հողերի վերաբնակեցումն ու յյուրացումը միակ ճանապարհն է որևէ մնայուն երաշխիք ստանալու, որ մենք դրանք չենք կորցնի։ Համենայն դեպս՝ առանց կռվի, դե իսկ Աղդամն էլ, ինչպես ասեցի, թող շարունակի լինել լավ ցուցադրական ձեռնարկ մեզ հետ կռվել ցանկացողների համար, թե ինչ հետևանքներ կող է դա ունենալ։
Շնորհավորում եմ բոլորիս, իսկ իրենց կյանքն ու առողջությունը տված տղաներին էլ փառք։