«Նախորդ համակարգի արատները որպես պրակտիկա շարունակում են գործել»

Պետական ապարատում կադրային փոփոխությունները որոշակի հարցեր են առաջ քաշում: Հրապարակվում են նամակներ, մամուլում հնչում են ահազանգեր, օրինակ, աշխատանքից ազատվելու մասին հեռախոսով ծանուցվելու, երբեմն նույնիսկ` կառավարության կայքից տեղեկանալու, որակյալ մասնագետ լինելու հանգամանքը հաշվի չառնելու և այլ խնդիրների մասին: Նոր իշխանության սկզբունքներն այս առումով քննարկման առարկա են:
Իրավապաշտպան Զառա Հովհաննիսյանի խոսքով`իրավիճակը բավականին նուրբ է:

«Նախկինում ունեինք մի համակարգ, որը ծայրից ծայր կազմավորվում և ուղղորդվում էր մեկ կուսակցության կողմից: Անգամ չերևացող պաշտոններում կուսակցական առաջնահերթություններից ելնելով էին նշանակումներ լինում: Այնպես որ, չի կարելի խոսել նախկին համակարգում առկա բարձր որակավորման մասին, որովհետև եթե այնտեղ կա կոռուպցիա և հովանավորչություն, չեն կարող լինել բարձր որակավորում ունեցող կադրեր: Իհարկե, կլինեն որոշ բացառություններ, որոնք ունեցել են առաջխաղաղացում զուտ իրենց մասնագիտական որակների ու հմտությունների շնորհիվ: Այդ անձանց պետք է նկատել: Ովքեր ներգրաված չեն եղել կոռուպցիոն սխեմաների մեջ, հատկապես նրանց պահելն անհրաժեշտ է: Բայց շատ դժվար է պատկերացնել, թե մարդն ինչպես կարող է առաջխաղաղում ունենալ կոռումպացված համակարգում և զերծ մնալ այդ համակարգի արատներից: Ամեն դեպքում`հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, չեմ ուզում միանշանակ բոլորին համակարգի ներկայացուցիչ և այդ համարակարգի արատների կրող համարել: Պետք է ավելի ուշադիր լինել նրանց որակների առումով»,-«Փաստ»-ի հետ զրույցում ասաց իրավապաշտպանը:

Նրա խոսքով` կարևոր է, որ նոր իշխանության որդեգրած գործելաոճը համապատասխանի մարդու իրավունքների սկզբունքներին:

«Այսինքն` մարդուն աշխատանքից ազատելու հիմքերն ամբողջությամբ պետք է հիմնավորված լինեն: Նա պետք է օրենքով հատկացված բոլոր հնարավորություններն ունենա նոր աշխատանքի անցնելու համար: Անկախ նրանից, թե ինչպես ենք վերաբերվում այդ անձին, օրինական հիմքերն ու օրինականության գործընթացը պետք է պահպանվի, քանի որ նախկին համակարգում ունեցել ենք չպաճառաբանված, ստիպողական և ինչ-որ տեղ նաև շանտաժի մեխանիզմներով մարդկանց աշխատանքից հեռացնելու արատավոր դեպքեր: Բոլորովին ցանկալի չէ, որ նույն մեխանիզմները հակառակ պրոցեսի համար գործեն: Իսկ ովքեր իրենց նկատմամբ ապօրինության են տեսնում, կարող են դիմել ՄԻՊ գրասենյակ կամ այլ իրավապաշտպանների` իրենց աշխատանքային իրավունքների ոտնահարման հարցերով: Սա շատ կարևոր է, որովհետև մենք իրավական պետություն ունենալու խնդիր ունենք: Շատ կարևոր է, որ մենք այս պահին չունենանք այն նախադեպային փոփոխությունները, որոնք եղել են առաջ»,-ասաց նա` օրինակ բերելով կամայականության սկզբունքը:

Անդրադառնալով կայքերից կամ, օրինակ, զանգի միջոցով աշխատանքից հեռացվելու մասին իրազեկվելու վերաբերյալ ահազանգերին, իրավապաշտպանը նշեց. «Դրանք աշխատանքային իրավունքների խախտումներ են: Այդ պրակտիկան տոտալ է եղել նախկին համակարգի ժամանակ: Ոտնահարվել են բոլորի` ամենացածրից մինչև ամենաբարձր պաշտոնները զբաղեցնողների աշխատանքային իրավունքները: Օրինակ` մեկ գրառման համար հեռացրել են աշխատանքից, ճնշումների են ենթարկել ՀՀԿ-ի համար ձայներ չբերելու համար: Այնպես որ` սա ամենևին նորություն չէ` նախորդ համակարգի արատներն են, որոնք, որպես պրակտիկա, շարունակվում են: Բայց քանի որ մենք ունենք փոփոխված իրավիճակ, կարծում եմ` նախկին պրակտիկաները պետք է բացառվեն: Հիմա աղմուկ կա, բարձրաձայնում են, ասում` այսպես կամ այնպես արեցին: Իրականում միշտ եղել է նման պրակտիկա, ուղղակի աղմուկ չի բարձրացել, որովհետև բոլորը լռելյայն իմացել են, որ համակարգն այդպիսին է և անհնար է ինչ-որ բան փոխել: Գիտեին, որ եթե կաշառք չտային, որևէ ազդեցիկ պաշտոնի կամ դիրքի հավակնելն անհնար էր: Միշտ խախտվել են նաև աշխատանքային իրավունքները: Բայց քանի որ մենք հռչակել ենք մարդու իրավունքների և ժողովրդավարական պետություն ունենալու տեսլական, էլ ավելի ուշադիր պետք է լինել այդ դեպքերի բացառման առումով, եթե անգամ դրանք եզակի են: Անկախ նրանից, թե նրանք ինչ քաղաքական թիմի ներկայացուցիչներ են եղել, մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվողները պետք է բարձրաձայնեն ու զբաղվեն այդ մարդկանց իրավունքների պաշտպանությամբ: Աշխատանքային իրավունքը քաղաքական թիմի հետ որևէ աղերսներ չունի»:
Զառա Հովհաննիսյանի համոզմամբ, նոր իշխանությունների դեպքում խնդիրն այլ է. «Խնդիրն թիմային մոտեցումն է: Վստահ եմ, որ այստեղ կոռուպցիայի և հետապնդման խնդիր չկա, ուղղակի, անկախ քաղաքական հայացքներից, պետք է նուրբ լինել մարդկանց իրավունքների նկատմամբ»:

Ինչ վերաբերում է պետական ապարատում նոր մարդկանց ներգրավելու պրակտիկային, նա շեշտեց, որ շատ բանիմաց երիատասարդներ կան նոր պաշտոնյանների շարքերում. «Խնդիրը փորձն է, որն ակտիվ գործունեության արդյունքում շատ արագ կարելի է ձեռք բերել: Արատավոր երևույթների մեջ ներգրաված չլինելն արդեն իսկ դրական է: Քննադատության միակ առարկան կանանց ներգրավածության հարցն է, բայց կարծում եմ, որ այդ խնդիրը կամաց-կամաց շտկվում է»:

Աննա Բադալյան