Սուդոկու. ո՞վ է այն ստեղծել և ի՞նչ կապ ունի Ճապոնիայի հետ

Սուդոկուն թվերով գլուխկոտրուկ է: Այսօր այն այնքան է տարածված, որ մարդկանց մեծ մասը եթե անգամ ծանոթ չէ դրան, գոնե պարզապես տեսած կլինի տպագիր հանդեսներում, թերթերում, օնլայն հարթակներում, այդ թվում՝ ամեն օր «Փաստ» օրաթերթում: 

Իսկ որտեղի՞ց է հայտնվել այս խաղգլուխկոտրուկը: Չնայած իր ճապոնական անվանմանը, սուդոկուի պատմությունը չի սկսվել Ճապոնիայում: 18-րդ դարում ապրած հայտնի մաթեմատիկոս Լեոնարդ Էյլերի լատինական քառակուսիներն են համարվում այդ գլուխկոտրուկի նախատիպը: 

Այնուամենայնիվ, այն տեսքով, որով այն այսօր հայտնի է, ստեղծել է Հովարդ Գարնսը: 

Մասնագիտությամբ լինելով ճարտարապետ՝ Գարնսը ձեռքի հետ հանելուկներ և գլուխկոտրուկներ էր մտածում ամսագրերի և թերթերի համար: 1979 թվականին ամերիկյան մի հրատարակություն, որը կոչվում էր «Dell Pencil Puzzles and Word Games», առաջին անգամ հրապարակել է նրա «Number Place» անունով ( թարգմանաբար՝ «թվերի տեղ») գլուխկոտրուկը: 

Սակայն այդ ժամանակ այդ գլուխկոտրուկը չի առաջացրել ընթերցողների հետաքրքրությունը: 

Առաջինը հենց ճապոնացիներն են գնահատել այն: 1984 թվականին ճապոնական տպագիր հրատարակություններից մեկը հրատարակել է այն, որը անմիջապես տարածում է ստացել: Հենց այդ ժամանակ էլ այդ գլուխկոտրուկը ստացել է իր անվանումը՝ սուդոկու: Ճապոներենում «սու» նշանակում է «թիվ», «դոկու»՝ «առանձին դրված», այսինքն` «առանձին թիվ»: 

Որոշ ժամանակ անց, այս գլուխկոտրուկը սկսել է հայտնվել ճապոնական բազմաթիվ այլ թերթերում և ամսագրերում: Անգամ սկսել են տպագրել սուդոկուի առանձին հավաքածուներ: 

2004 թվականին սուդոկուներ սկսել են տպագրել բրիտանական թերթերը: Ընդ որում, ստեղծվել է այնպիսի տպավորություն, որ այդ խաղ-գլուխկոտրուկի հայրենիքը Ճապոնիան է: Սուդոկուն 9×9 չափի քառակուսի է, որը բաժանված է 3×3 չափի քառակուսիների։ Քառակուսին ընդհանուր ունի 81 վանդակ։ 

Պետք է ազատ վանդակները լրացնել 1-9 թվերով այնպես, որ թվերը չհամընկնեն ո՛չ հորիզոնական, ո՛չ ուղղահայաց և ո՛չ էլ 3×3 չափի քառակուսու մեջ։ 

Սուդոկուները լինում են տարբեր բարդությունների, բայց դրանց բարդությունը կախված է ոչ միայն նախօրոք լրացված թվերի քանակից, այլ նաև լուծման մեթոդից։ Ամենահեշտ լուծման մեթոդը դեդուկցիայի մեթոդն է՝ միշտ կա գոնե մեկ վանդակ, որին համապատասխանում է միայն մեկ թիվ։ 

Ճիշտ կազմված սուդոկուն ունի միայն մեկ լուծում։ Սուդոկուն բազմաթիվ տարատեսակներ ունի, կան լրացուցիչ պայմաններով, գումարային՝ ըստ տողերի կամ սյուների, անկյունագծերի, զույգ կամ կենտ, եռանկյան, վեցանկյան, կամ այլ տեսքով սուդոկուներ և այլն։ 

Ներկայումս անգամ գոյություն ունեն սուդոկուներ օնլայն հարթակներում, այդ թվում՝ բջջային հեռախոսների և սմարթֆոնների համար։ 

Այս տարբերակները հարմար են նրանով, որ ցույց են տալիս սխալները, կամ կարող են հուշել որևէ թիվ։ 

Վերջում ասենք, որ սուդոկու խաղն ունի մոտ 6 671 սեքստիլիոն կոմբինացիա, և այդ խաղի պատմությունը ներկայումս էլ հաջողությամբ զարգանում է։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Pressmedia.am-ը