Մոսկվայում այրվում է Nord Oil շարժիչային յուղերի արտադրության ձեռնարկությունը (տեսանյութեր) Ծանր հետևանքներ. բժիշկը զգուշացրել է վարորդներին երկար վարելու վտանգների մասին Արտակարգ դեպք՝ Արարատում. 6 հոգի, այդ թվում՝ երեխաներ, ծխահարված տեղափոխվել են հիվանդանոց Հրդեհը է բռնկվել բնակարանում. 4 քաղաքացի տարհանվել է Հրազենային վնասվածք ստացածներից մեկը մահացել է, ձերբակալվել է 2 հոգի Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 2-3 աստիճանով. անձրև և ամպրոպ կլինի Իզմիրի մոտ բռնկված անտառային հրդեհը հասել է բնակելի տարածքներ (տեսանյութ) 3 համարի ավտոբուսի վարորդը շիշ է նետում ապա հարձակվում քաղաքացու վրա. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Կապանի զորամասի կաթսայատանն այրվածքներ է ստացել մեկ անձ «Այս տարին կարող է կարևոր լինել, եթե Հայաստանն ու Ադրբեջանը համարձակ քայլեր անեն». Շոլց


«Հայաստանի տնտեսության զարգացման լոկոմոտիվը կարող է դառնալ ընդերքը և նրա հարստությունը»․ տեխնիկական գիտությունների դոկտորը՝ ՀՀ-ի տնտեսական ներուժի մասին

Հասարակություն

«Հետխորհրդային շրջանում Հայաստանի տնտեսությունը կառուցվածքային խոշոր փոփոխություններ է կրել՝ արդյունաբերության վրա հիմնված տնտեսությունից հետզհետե վերածվելով գյուղատնտեսության և առևտրի վրա հիմնված տնտեսության։ Սակայն այժմ իրավիճակը փոփոխվել է շնորհիվ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի, որը շահագործում է Քաջարանի հանքավայրը»,-այս մասին Iravaban.net-ի հետ զրույցում ասել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի լեռնամետալուրգիայի և քիմիական տեխնոլոգիաների ինստիտուտի տնօրեն, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Արմեն Հովհաննիսյանը։

Անդրկովկասյան 3 երկրներից (Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան) պինդ օգտակար հանածոներով ամենահարուստը ՀՀ-ն է։ Դեռ վաղնջական ժամանակներից շահագործվել են պղնձի, կապարի, արծաթի և ոսկու մի շարք հանքեր, իսկ Ք.ա. II հազարամյակի վերջերից՝ նաև երկաթահանքերը։

Ադրբեջանի հիմնական բնական պաշարներն են բնական գազը, նավթը, գունավոր մետաղները, բոքսիտը և երկաթի հանքաքարը։ Հանքաքարը և ոչ մետաղական օգտակար հանածոները կենտրոնացած են Փոքր և Մեծ Կովկասի լեռներում, հանածո վառելիքները՝ հարթավայրային տարածքներում և Հարավային Կասպից ավազանում։

«Ներկայում ՀՀ պետական կադաստրում հաշվառված են օգտակար հանածոների 900 հանքավայրեր, այդ թվում՝ 43 մետաղական, արդյունաբերական նշանակություն ունեցող ոսկու, արծաթի, պղնձի, մոլիբդենի, ցինկի, կապարի և երկաթի։ 789-ը ոչ մետաղական հանքավայրեր են, 44-ը՝ ստորգետնյա քաղցրահամ, 24-ը՝ հանքային ջրեր։ Դա մեր ընդերքի ունեցվածքն է»,-նշում է Հովհաննիսյանը։

Հանրապետության տարածքում հայտնաբերված պղնձի պաշարների 80-90 %-ը կենտրոնացված են Կապանի, Քաջարանի, Ագարակի հանքավայրերում։ Ներկայումս շահագործվում են 7-8 հանքավայրեր։ 

«Մեջբերեմ ՀՀ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանի աշխատությունից հատված, որում նշվում՝ ՀՀ ազգային հարստությունը գնահատվում է մոտ 91,8 միլիար ԱՄՆ դոլար, որտեղ 15 միլիարդը (16,3 տոկոս) հանքահումքային ռեսուրսներին է բաժին ընկնում, 51 միլիարդը՝ մարդկային։ 16,3 տոկոսը բավականին ազդեցի թիվ է»,-ասում է Արմեն Հովհաննիսյանը։ 

Մեր զրուցակիցը նաև 2 կարևոր թվեր է հնչեցնում։ Ըստ համաշխարհային բանկի տվյալների՝ Հայաստանի հանքարդյուանբերությունը բնութագրվում է ՀՆԱ-ի 1,8, իսկ զբաղվածության 5,3 տնտեսական բազմապատկիչներով։ Հանքարդյունաբերությունը ՀՀ-ի ՀՆԱ-ում կազմում է մոտավորապես 6 տոկոսը, իսկ զբաղվածության թիվը՝ 10-12 հազար մարդ։ 

«Եթե մենք այս գործակիցներն օգտագործենք, ապա կստացվի, որ ՀՆԱ-ում, որպես մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ, այն կկազմի 11 տոկոս, իսկ զբաղվածությունը կարող է հասնել մինչև 50-60 հազար մարդու։ Սա ցույց է տալիս հանքարդյունաբերության կարևորությունը մեր տնտեսության համար։ Իհարկե, սրա մեջ իր ուրույն և կարևոր դերն ունի ԶՊՄԿ-ն, որը մոլիբդենի պաշարներով աշխարհի 10 խոշոր լեռնային ձեռնարկություններից մեկն է։ Այն գերխոշոր ձեռնարկություն է, որը երկրի տնտեսության վրա անմիջական ազդեցություն ունի»,-նշում է Հովհաննիսյանը։

Նավթը մնում է Ադրբեջանի տնտեսության հիմնական ճյուղը, որին հաջորդում է բամբակը, բնական գազը և գյուղատնտեսական արտադրաքները։ Ադրբեջանի նավթարդյունաբերության մեջ ներդրվել է ավելի քան $60 միլիարդ միջազգային նավթային ընկերությունների կողմից, որոնցից խոշորագույնը բրիտանական British Petroleum ընկերությունն է։ 

Չնայած նավթագազային հարուստ պաշարներին՝ Ադրբեջանի տնտեսությունն այսօր չի գնահատվում որպես զարգացած։ Այն դիվերսիֆիկացված չէ և ուղղակիորեն կախված է նավթի համաշխարհային շուկայի միտումներից։ Նավթի գնային տատանումներն անմիջապես ազդում են թե՛ երկրի արդյունաբերության, թե՛ պետական բյուջեի և շղթայաբար ամբողջ տնտեսության վրա։ Երկրի իշխանությունները մշտապես «խաղադրույք» են անում նավթի և այլ բնական պաշարների վրա, որոնց հաշվին էլ  մեծամասամբ պահում են տնտեսությունը։ 

Տարբեր հրապարակումների համաձայն, այդ թվում՝ Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպության (ՕՊԵԿ) և ԱՄՆ-ի Էներգետիկայի նախարարության էներգետիկական տեղեկատվության վարչության (EIA), նավթի ապացուցված պաշարները Ադրբեջանում ներկայում կազմում են  7  մլրդ բարել։ Այս ցուցանիշով Ադրբեջանն աշխարհում, ըստ EIA֊ի տվյալների, 21-րդ տեղում է։ Ըստ Համաշխարհային բանկի տվյալների՝ 2019 թվականին Ադրբեջանում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները (զուտ հոսքերը) կազմել են 1.5 մլրդ դոլար։ Վերջին տարիներին ներդրումներն Ադրբեջանում նկատելի նվազել են, հատկապես 2016 թվականից հետո։ Համեմատության համար նշենք, որ 2016-ին օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները Ադրբեջանում կազմել են 4.5 մլրդ դոլար։ 

Ադրբեջանցի ընդդիմադիր տնտեսագետները փաստում են, որ իրենց երկրի Վիճակագրական կոմիտեն կեղծում է մակրոտնտեսական տվյալները և ցույց չի տալիս ներկայումս առաջացած ճգնաժամային խնդիրները։ Նույնիսկ կեղծելու պարագայում վիճակագրությունը չի կարողանում թաքցնել անկումը։

Երկրի իշխանությունները մի կողմից վիճակագրական հնարքներով թաքցնում են տնտեսության իրական պատկերը, մյուս կողմից հասարակությանը հավաստիացնում են, որ ունեցած բնական պաշարները, մասնավորապես՝ նավթը, իրենց առնվազն մի քանի տասնամյակ կբավականացնի։ 

Մյուս կողմից, Արմեն Հովհաննիսյանը կարծում է, որ Հայաստանը կարող է օգտագործել իր ընդերքը և այն դարձնել տնտեսության լոկոմոտիվը․ «Ես արդյունաբերական Հայաստանի կողմնակիցն եմ»։

«Վերջին շրջանում ՀՀ հանքարդյուանբերության ոլորտի վրա Ադրբեջանի հարձակումներն ապացուցում են իմ ասածը, որ հանքարդյունաբերությունն այն ոլորտն է, որը կարող է դառնալ տնտեսական զարգացման ռեալ ուղղություն, որին վերջիններս ուզում են հարվածել։ Ես խրոհրդային տարիներ եղել եմ Բաքվում, Կասպից ծովն այնքան է աղտոտվել, որ իրենց ափամերձ շրջաններից նավթի հոտ է գալիս։ Հիմա էլ է նույն վիճակը։ Լավ կլինի, որ իրենք դրանով զբաղվեն։ Շրջական միջավայրը սահմաններ չի ճանաչում, և իրենց գործողությունները կարող են մեզ վրա էլ ազդեցություն ունենալ։ Աշխարհում շրջակա միջավայրն ամենաշատն աղտոտողը նավթն է համարվում, քանի որ հեղուկ է, իսկ ՀՀ-ն միայն պինդ օգտակար հանածոներ ունի։ Ի դեպ, 3 անդրկովկասյան երկրներից (Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան) պինդ հանածոներով ամենահարուստը ՀՀ-ն է»,-նշում է Արմեն Հովհաննիսյանը։ 

«Հայաստանի տնտեսության զարգացման լոկոմոտիվ կարող է դառնալ ընդերքը․ ռեսուրսը մերն է, ունենք մարդկային և բնական ռեսուրսներ։ Ունենք նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաներ, եթե ԶՊՄԿ կամ Թեղուտի կոմբիանտ այցելեք (երևի տարածաշրջանում այդպիսի կոմբինատներ չկան)։ Թվային տեխնոլոգիաներով, սարքավորումներով փայլուն ձեռնարկություններ են։ 

Բոլոր դրական կողմերով հանդերձ` ՏՏ ոլորտում շահույթների գեներացումը քիչ է և այն կարող են տեղափոխվել․ այսօր՝ ՀՀ-ում, մյուս օրը՝ մեկ այլ տեղ, բայց հանքը չեն կարող այստեղից տեղափոխել։

Ես այս ապագան ՀՀ-ի համար տեսնում եմ, որովհետև ժամանակին եղել է»,-նշում է Արմեն Հովհաննիսյանը։

Վերանայվում են Երևանում վարձակալությամբ տրված ու տարիներ շարունակ անխնամ մնացած այգիների պայմանագրերըԱրժանի հոր արժանի զավակ. Կայացել է Բյուզանդ Ավետիսյանի որդու շքեղ հարսանեկան արարողությունը Մոսկվայում այրվում է Nord Oil շարժիչային յուղերի արտադրության ձեռնարկությունը (տեսանյութեր) Ծանր հետևանքներ. բժիշկը զգուշացրել է վարորդներին երկար վարելու վտանգների մասին Արտակարգ դեպք՝ Արարատում. 6 հոգի, այդ թվում՝ երեխաներ, ծխահարված տեղափոխվել են հիվանդանոց Հրդեհը է բռնկվել բնակարանում. 4 քաղաքացի տարհանվել է Հրազենային վնասվածք ստացածներից մեկը մահացել է, ձերբակալվել է 2 հոգի Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 2-3 աստիճանով. անձրև և ամպրոպ կլինի Իզմիրի մոտ բռնկված անտառային հրդեհը հասել է բնակելի տարածքներ (տեսանյութ) 3 համարի ավտոբուսի վարորդը շիշ է նետում ապա հարձակվում քաղաքացու վրա. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹԿապանի զորամասի կաթսայատանն այրվածքներ է ստացել մեկ անձ «Այս տարին կարող է կարևոր լինել, եթե Հայաստանն ու Ադրբեջանը համարձակ քայլեր անեն». ՇոլցՆիկոլ Փաշինյանն ինքն իրեն, ու ողջ Հայաստանին ու հայ ժողովրդին, հանել է միջազգային աճուրդի, և ամեն ինչ անում է թանկով ծախվելու համար. ՀովասափյանՍևանում հյուրատանը տեղի ունեցած դեպքով ձերբակալվել են Նորատուսի 19-ամյա և Կողբի 40-ամյա բնակիչները Կործանված ինքնաթիռից դուրս են բերել զոհված օդաչուների դիերը Կարևոր՝ դիմորդների համարԱվիավթարից զnhված զինվորականները Երևանի բնակիչներ էին․ ի՞նչ է հայտնի Բաբկեն Սեդրակյանն ընդունել է Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, արտակարգ և լիազոր դեսպան Վասիլիս ՄարագոսինԻրանը կկրկնապատկի Հայաստանից էլեկտրաէներգիայի ներմուծումը. դեսպան Կոշտ զգուշացում Մոսկվայից Կարմիր սարում հանք չպիտի՛ բացվի․ քաղաքացիները վճռական են տրամադրված Ձորաղբյուր տանող ճանապարհին nuտիկանների հետ ծեծկռտուք է եղել․ ձերբակալվածներ կան Ո՞վ է ստում Լոնդոնից Հայտնի են Եղվարդի մոտ կործանված ինքնաթիռի զnhերի անունները Ձախողել պետության կառավարումը. ձեռնարկ Փաշինյանից 21-ամյա Հայկ Մաղաքյանը որոնվում է որպես անհետ կորած (տեսանյութ) Այս օրերին մեր «ՀայաՔվե» նախաձեռնության ուսումնա-գործնական հավաքն է անցնում Վայոց ձորի մարզում. Ավետիք ՉալաբյանԱՄՆ-ն ձախողել է չինական արևային վահանակների դեմ պայքարը Վերացվել է Բագրատաշենի հանրային սննդի օբյեկտի արտադրական գործունեության կասեցումը Ի՞նչ է կատարվում ԵղվարդումՀայտնի է ինքնաթիռի կործանման հետևանքով զոհերի ինքնությունըԿրակnցներ՝ Արարատում․ կրակnղը և ինքնաձիգը hայտնաբերվել են Փոխվում և արդիականացվում է Երևանի 47 փողոցի լուսավորությունՇոլցը Իլհամ Ալիևին ասել է, որ աջակցում է Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության ծրագրին Գոհար Գասպարյանի 100-ամյակին նվիրված համերգ՝ համաշխարհային օպերային աստղերի մասնակցությամբ Եղվարդում ինքնաթիռի վթարման և անձանց մաhվան դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ․ Ինչ է կատարվում ինքնաթիռի վթարի վայրում, որի հետևանքով կային զոհեր Մոսկվայում եղանակային վտանգի «նարնջագույն» մակարդակ է հայտարարվել Փարիզում նպատակս անձնական արդյունքներս բարելավելն է. լողորդ Արթուր Բարսեղյան «Սևանցիները միայն ցավակցում են ու լռում»․ Նարինե Ղալեչյան Երևանի բնակչուհին 1 տարի ենթարկվել է սեռական շահագործման․ թրաֆիքինգի վերաբերյալ վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է Աշխարհի տարբեր ավիաընկերություններ դադարեցրել են թռիչքները. հայտնի է պատճառը Նոր հանգամանքներ են պարզվել Նորատուսցի Արայի 19-ամյա որդու մասնակցությամբ միջադեպից Կոտայքի մարզում վթարվածը ուսումնամարզական ինքնաթիռ է․ ՀՀ ՊՆԿոտայքի մարզում ինքնաթիռ է կործանվել. կա երկու զոհ Կապանում մշակութային եռուզեռ էր. անցկացվեց ավանդական դարձած երաժշտական միջազգային մեծ փառատոնը Խոշոր հրդեհ ՀՈԱԿ-ի տարածքում․ նոր մանրամասներ (լուսանկարներ) Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն պատասխանել է Մակրոնին Չվերթերի կուտակումն առաջացնում է ոչ պլանավորված խցանում․ «Զվարթնոց» օդանավակայանի հայտարարությունը Ավտոմեքենան ընկել է գետը․ տուժածներ կան
Ամենադիտված