Քաղաքացին չի ստացել վարժական հավաքի մասնակցության համար տրվող վարձատրությունը․ նա դիմել է ՄԻՊ-ին Իրանը դեմ է տարածաշրջանի սահմանների ցանկացած փոփոխության. Քանանի Հունաստանի ՊՆ ղեկավարը հնարավոր է համարում Հայաստան-Հունաստան-Ֆրանսիա-Հնդկաստան քառակողմ համագործակցությունը պաշտպանության ոլորտում «Վիոլա Ջուր» ընկերության աշխատանքների հետևանքով Երևանի կենտրոնի մի մասը հոսանքազրկված է Երեք բռնցքամարտիկ սկսում է պայքարը Փարիզի Օլիմպիական խաղերի վարկանիշային մրցաշարում «Գայանե» բալետին ներկա գտնվելու համար քաղաքապետարանը որոշ խմբերի կանանց կտրամադրի տոմսեր Խոշոր ավտովթար՝ Երևանում․ անչափահաս տղան «Toyota»-ով կոտրել է ծառերը, երկաթե ճաղավանդակներն ու գլխիվայր շրջվել․ 4 վիրավորներն էլ անչափահասներ են․ ՖՈՏՈՌԵՊՈՐՏԱԺ Հայաստանի ո՞ր մարզերում է այս պահին ձյուն տեղում Վահագն Վերմիշյանն ազատ արձակվեց Կառավարությունը հերթական «ժուլիկությունն» է դրսևորում. Նաիրի Սարգսյան


Ո՞ւր է մղվում Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը՝ «տարածաշրջանայնացմա՞ն», թե՞ «արևմտականացման»․ «Փաստ»

Մամուլ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

iarex.ru-ն «Ինչու՞ Թուրքիան չի շտապում բացել Հայաստանի հետ սահմանը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի արտաքին գործերի փոխնախարար Մնացական Սաֆարյանը «Խաղաղության խաչմերուկ» համաժողովում ասել է, թե «հույս կա, որ մոտ ապագայում կբացվի հայ-թուրքական սահմանը երրորդ երկրների քաղաքացիների և դիվանագիտական անձնագրեր ունեցող անձանց համար»։ Նա նաև նշել է, որ «հայ-թուրքական սահմանի բացումը վճռորոշ նշանակություն ունի», և, հավանաբար, «մոտ ապագայում այդ շոշափելի քայլը կիրականացվի»։

Մենք ուշադրություն դարձրինք այդ հատվածի վրա հետևյալ պատճառներով: Սաֆարյանը կրկնել է այն, ինչ նախկինում ասել էր Նիկոլ Փաշինյանը խորհրդարանում 2024 թվականի բյուջեի նախագծի լսումների ժամանակ. «Հուսով եմ, որ մոտ ապագայում մենք կկարողանանք կյանքի կոչել Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչների բանակցություններից հետո ձեռք բերված՝ երկրների միջև սահմանի բացման մասին պայմանավորվածությունները»։ Ավելի վաղ, ելույթ ունենալով Երևանում ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողովի նստաշրջանում, նա հստակեցրել էր իր դիրքորոշումը, որ «նախկինում էլ է եղել նման ակտիվ երկխոսություն, չնայած այն հանգամանքին, որ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման առումով հաջողություններ չեն գրանցվել»։

Բայց փաստն այն է, որ Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչների՝ երկրների միջև սահմանի բացման բանակցություններից հետո ձեռք բերված պայմանավորվածությունները փաթեթային բնույթ են կրում։ Այդ գործողությունը՝ սահմանի բացումը, պայմանավորված է երկու կողմերի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնման մասին համաձայնագրի ստորագրմամբ։ Հիշեցնենք, որ 2023 թվականի փետրվարի 1-ին 35 տարվա մեջ առաջին անգամ սահմանը ժամանակավորապես բացվեց, որպեսզի Հայաստանից մարդասիրական օգնությունը հասնի Թուրքիայի երկրաշարժից տուժածներին։ Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը, որն այդ ժամանակ այցելեց Անկարա, վստահեցրեց, որ կողմերը պայմանավորվել են «արագացնել հարաբերությունները կարգավորելու միջոցառումները»։ Դրանից հետո Հայաստանը վերանորոգել և վերազինել է Մարգարայի անցակետը, և նշվել է, որ սահմանը կարող է բացվել 2023 թվականի ամռանը «զբոսաշրջային սեզոնի ամենաթեժ պահին»։ Սակայն երկու երկրների սահմանը դեռ փակ է։

Ըստ Փաշինյանի, ստացվում է, որ Թուրքիան, որը որոշել էր մինչ Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորումը բացել սահմանը, նահանջել է նախկին պայմանավորվածություններից։ Պաշտոնական մակարդակով Անկարան իր դիրքորոշումը բացատրել է այսպես. «Թուրքիայի և Հայաստանի հարաբերությունների կարգավորումը, այդ թվում՝ սահմանի բացումը, ամբողջությամբ կախված է պաշտոնական Երևանի քայլերից: Տարածաշրջանում նոր իրավիճակ է ստեղծվել, համագործակցության լայն հնարավորություններ կան։ Եթե խելամիտ մոտեցում լինի, ապա այդ գործընթացում կոնկրետ առաջընթաց կլինի, ընդհուպ մինչև սահմանի բացումը»։ Բայց տարածաշրջանում ի՞նչ «նոր իրավիճակի» մասին են խոսում Անկարայում: Եթե փակագծերը բացենք, մի՞թե խոսքը Ադրբեջանի համար հաղթական երկրորդ Ղարաբաղյան պատերազմի արդյունքների, նախկինում կորցրած շրջաններն իր վերահսկողության ներքո վերադարձնելու, Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագրի ստորագրման հետ կապված խնդիրների և նույնիսկ, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքի» վերաբերյալ քննարկումների մասին է։

Համենայն դեպս, հենց այդ համատեքստում է կառուցվում Հայաստանի դիվանագիտությունը թուրքական ուղղությամբ, երբ Երևանը հայտարարում է, որ Հայաստանի հետ սահմանը փակ պահելու որևէ պատճառ չկա։ Սակայն Թուրքիայի դիրքորոշումն է փոխվել: Նախկինում Թուրքիայի և Հայաստանի հարաբերությունների կարգավորումը, ինչպես նաև տարածաշրջանային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման գործընթացը փաստացի տեղի էին ունենում Ռուսաստանի միջնորդությամբ։ Այժմ Թուրքիայի հետ սահմանները բացելու Հայաստանի ցանկությունը պետք է դիտարկել ինչպես Ռուսաստանի, այնպես էլ Իրանի հետ նրա բարդ հարաբերությունների, ինչպես նաև դեպի Արևմուտք շեղվելու համատեքստում։ Ներկա իրավիճակում, կապված հատկապես Մերձավոր Արևելքում Իսրայելի և Համասի պատերազմի հետ, Թուրքիային ձեռնտու չէ հայկական «խաղաքարտը» խաղարկել Ռուսաստանի և Իրանի դեմ։

Հետևաբար, Անկարան Երևանի բոլոր ակնկալիքները շրջում է ոչ թե դեպի Արևմուտք և ՆԱՏՕ-ի կառույցներ, այլ «3+3» ձևաչափ (Ռուսաստան, Թուրքիա, Իրան, Ադրբեջան, Հայաստան, Վրաստան), ընդ որում՝ առանց որևէ ձևով Արևմուտքի միջամտության։ Հենց այդ ուղու վրա է հնարավոր ստորագրել և՛ խաղաղության պայմանագիր Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև, և՛ համաձայնագիր Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման վերաբերյալ։ Բայց իրադարձությունների այս զարգացումը նախատեսում է Հայաստանի արտաքին քաղաքականության որոշակի վեկտորների փոփոխություն։

Ի դեպ, Թուրքիայի պաշտպանության նախարար Յաշար Գյուլերը նոյեմբերի 27-ին Բաքու կատարած այցի ժամանակ ասել էր, որ Հայաստանը չի կարողանում պատշաճ գնահատել տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության հաստատման հեռանկարները՝ հավելելով, որ «3+2» հարթակը «լավ ձևաչափ է տարածաշրջանում խնդիրների լուծման և խաղաղության հասնելու համար»։ Նման կարծիք է հնչել նաև Մոսկվայում ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի և նրա ադրբեջանցի գործընկեր Ջեյհուն Բայրամովի հանդիպման ժամանակ։ Ավելին, առաջարկվող նոր աշխարհաքաղաքական մոդելը խոստանում է բաց և տնտեսական համագործակցություն տարածաշրջանի երկրների և համաշխարհային խոշոր խաղացողների, այդ թվում՝ Չինաստանի միջև։ Պատահական չէ, որ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է, որ «Հայաստանը պետք է իր անվտանգությունը փնտրի ոչ թե հազարավոր կիլոմետրեր հեռու, այլ հարևանների հետ համագործակցելով»։

Այսինքն, Հայաստանն այժմ չունի որոշումների ընտրության լայն շրջանակ և մղվում է արտաքին քաղաքականության «տարածաշրջանայնացման», այլ ոչ թե «արևմտականացման»։ Եվ այդ ամբողջ ընթացքում Թուրքիայի հետ սահմանը կողպված է մնալու:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Քաղաքացին չի ստացել վարժական հավաքի մասնակցության համար տրվող վարձատրությունը․ նա դիմել է ՄԻՊ-ինԻրանը դեմ է տարածաշրջանի սահմանների ցանկացած փոփոխության. ՔանանիԿոռումպացված դատարաններ, անպատիժ պաշտոնյաներ, ընտրովի արդարադատություն. Հայաստանը՝ FREEDOM HOUSE-ի զեկույցում. քաղբանտարկյալ Արմեն Աշոտյանի հոդվածը Հունաստանի ՊՆ ղեկավարը հնարավոր է համարում Հայաստան-Հունաստան-Ֆրանսիա-Հնդկաստան քառակողմ համագործակցությունը պաշտպանության ոլորտում «Վիոլա Ջուր» ընկերության աշխատանքների հետևանքով Երևանի կենտրոնի մի մասը հոսանքազրկված է Երեք բռնցքամարտիկ սկսում է պայքարը Փարիզի Օլիմպիական խաղերի վարկանիշային մրցաշարում«Գայանե» բալետին ներկա գտնվելու համար քաղաքապետարանը որոշ խմբերի կանանց կտրամադրի տոմսեր Խոշոր ավտովթար՝ Երևանում․ անչափահաս տղան «Toyota»-ով կոտրել է ծառերը, երկաթե ճաղավանդակներն ու գլխիվայր շրջվել․ 4 վիրավորներն էլ անչափահասներ են․ ՖՈՏՈՌԵՊՈՐՏԱԺՀայաստանի ո՞ր մարզերում է այս պահին ձյուն տեղումՎահագն Վերմիշյանն ազատ արձակվեց Կառավարությունը հերթական «ժուլիկությունն» է դրսևորում. Նաիրի ՍարգսյանՈղբերգություն Վրաստանում. խեղդվող դեռահաս աղջկան փրկելու համար ջրվեժի մեջ նետված բոլոր անձինք մահացել են Ի՞նչ իրավիճակ է Հայաստանի և Լարսի ճանապարհներին 44-օրյա պատերազմից Հայաստանը դասեր չքաղեց․ Ալիև «Պետք է օգնել տնտեսության զարգացմանը․ դա նշանակում է՝ ուժեղ բանակ, հզոր պետություն»․ Վարդան Ջհանյան Ե՞րբ կսկսի մարտ ամսվա կենսաթոշակի վճարման գործընթացը Տոնում ենք ԱՄԻՕ ԲԱՆԿԻ և Ինգո Արմենիայի 2023 թվականին գրանցած հաջողությունները Պայթյուներ Թուրքիայում. հայտնում են զոհերի մասինOzon-ը՝ երկրորդ Wildberries․ ի՞նչ կլինի գնումների հետ, որոնք ՀՀ չհասան Ներքին Հանդը 3 կողմից շրջափակված է ադրբեջանական 25 անօրինական զինված դիրքով. Թաթոյան հիմնադրամ (տեսանյութ) Երևանում անչափահաս տղան «Toyota»-ով կոտրել է ծառերը, երկաթե ճաղավանդակներն ու գլխիվայր շրջվել, 4 տուժածներն էլ անչափահասներ ենՎերին Լարսի անցակետով հայկական ավտոմեքենաների ելումուտը կարգելվի Նախորդ շաբաթվա ընթացքում տուժել է 104, զոհվել՝ 8 մարդՀայաՔվե նախաձեռնության հայտարարությունը Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրելՈսկեպարից տղերքին բերման են ենթարկել, ասել են՝ էլ չմտնեք, մեր հողը չիԿրեմլը պատասխանել է Պուտինի և Փաշինյանի հնարավոր շփումների մասին հարցին Բոլոր կարևորագույն փաստաթղթերը թողել են, բայց քրեական գործերը դուրս են բերել Թուրքիայի Քահրամանմարաշ նահանգում 4.4 մագնիտուդով երկրաշարժ է տեղի ունեցել Արտառոց դեպք՝ Երևանում․ հայտնաբերվել է 26-ամյա երիտասարդը, որը 15-ամյա աղջկա նկատմամբ ոտնձգություն է արել ՀՀ ՊՆ-ն տեղեկացնում է2024 թվականին Հայաստանում կարմրուկի քանի՞ դեպք է գրանցվել ԱՄՆ-ում բոլոր տների տերերին կպարտադրեն արևային էներգիա արտադրել Ու՞մ համար կէժանանա տրանսպորտըՓաշինյանի՝ «Ապագա կա» կարգախոսի բանալիները դրված են թյուրքական գործիքակազմի հիմքում, և նմանօրինակ «ապագա» էլ նա կանխորոշում է ներկայումս. ՀովասափյանՏԵՍԱՆՅՈՒԹ. «Մեր պայքարից հետ չենք կանգնելու». ինչ է հայտարարել Լևոն Քոչարյանը Տիրան Խաչատրյանն ազատ արձակվեց Մահացողները մայր և դուստր էին․ Նոր մանրամասներԽոշոր հրդեհ՝ ՀայաստանումՌուսաստանը կանցնի՞ գործնական քայլերի. Լավրովը հստակ ասեց Մեքենաների դեղարկղերում պարտադիր դեղերի և բժշկական պարագաների ցանկը փոփոխվել է Թուրքիան նոր թափով է անցնում Հայաստանի հարցերը լուծելուն Փռչոտը` էշի համառությամբ լցված, գնում է առաջ և կատարում իրան ներարկած պլանը. Վահե ՀայաստանՎարչախումբը փորձում է «բժժացնել» հասարակությանը Մարտի 8-ին ո՞ր ավտոբուսներով երթևեկելիս կանանցից գումար չի գանձվի Սիրուշոն` Լևոն Քոչարյանի տաբատով եւ 19-րդ դարի գոտիով (լուսանկար)Հերթական ուժգին երկրաշարժը«Վանաձոր» ՔԿՀ-ում կոշիկների մեջ պատրաստված թաքստոցներից հայտնաբերվել են 3 բջջային հեռախոս, բջջային հեռախոսի լիցքավորման սարք և USB լարեր Ի՞նչ փոխարժեքներ են սահմանվել այսօր Լավրովն անուղղակի «տեղյակ պահեց», որ ՀԱՊԿ-ում չմնալն ու ՌԴ-ի հետ հարաբերությունների նշաձողի իջեցումը հետևանքներ կունենա․ Տիգրան Աբրահամյան
Ամենադիտված